DENETİMSİZ MİSİNİZ?

We lost our Jobs (RIP Steve Jobs)

2011-10-06T12:58:00.000+03:00

I would like to dedicate this post for Steve Jobs.
I have never owned an Apple hardware (MAC, Ipod, Iphone or Ipad), but I closely witnessed other owner's relation with their Apple hardwares. They act as they use and hardware from future.
Steve Jobs was a man from future. And he is now gone to the future.
RIP Steve Jobs...

Sermaye Piyasası Mevzuatında Son İki Yıldaki Gelişmeler

2011-01-19T10:50:00.002+02:00

Sayın Okurlar,

Sermaye piyasası mevzuatı, piyasadaki gelişmeler ve ihtiyaçlar doğrultusunda devamlı bir gelişme halinde. Bu gelişmeler, bu piyasalarda işlem yapanlardan belki de daha fazla iç denetçileri, müfettişleri ilgilendiriyor. Bu sebeple bu yazıda, mevzuatta son gelişmeleri, sizinle paylaşmak istiyorum. Sonraki yazılarımda da bu gelişmelerin aracı kurumlarda çalışan müfettiş ünvanlı olan veya olmayan iç denetçilerin işlerine etkisini sizlerle paylaşacağım.

Tarih Sırasına Göre Yeni Tebliğler:

1- 21.01.2009 - Oydan Yoksun Paylara İlişkin Esaslar Tebliği:

Bu tebliğ ile ortaklıklara sermaye artırımı suretiyle oy hakkı hariç, sahibine kâr payından ve istendiğinde bedelsiz pay alma hakkında imtiyaz dışındaki diğer hususlarda imtiyaz ve diğer ortaklık haklarını sağlayan, istendiğinde belirli bir vade veya vadelerde, sabit veya değişken oranda ortaklığın oy hakkına sahip paylarını satın alma ve ortaklık payları ile değiştirme hakkı veren Oydan Yoksun Paylar ihraç edebilme imkanı getirilmiştir.

Tebliğin amacı, hem hisse senetlerine bir ortaklık hakkı olan oy kullanma amacı gütmeyen sadece daha yüksek bir gelir elde etmek için yatırımcılara bir alternatif oluşturan, ve hem de fon ihtiyacını karşılarken hakim ortakları şirket yönetimini paylaşmak istemeyen ve tahvilden daha avantajlı bir menkul kıymet istemeyen şirketlerin ihtiyaçlarını gidermektir.

2- 21.01.2009 - Ortaklık Varantlarının Kurul Kaydına Alınmasına ve Alım Satım İşlemlerine İlişkin Esaslar Tebliği:

Ortaklık Varantları, elinde bulunduran kişiye payları İMKB'de işlem gören herhangi bir ortaklığın paylarını veya payları İMKB'de işlem gören kayıtlı sermaye sistemine tabi ihraççı hisselerini önceden belirlenen bir fiyattan alma hakkı veren ve payları İMKB'de işlem gören halka açık anonim ortaklıklarca ilgili sermaye piyasası aracının halka arzı sırasında ihraç edilen menkul kıymet niteliğindeki sermaye piyasası aracıdır.

Varantlarla ilgili daha geniş bilgi, aşağıda Aracı Kuruluş varantlarında verilmiştir.

3- 21.01.2009 - Borçlanma Araçlarının Kurul Kaydına Alınmasına İlişkin Esaslar Tebliği:

Bu tebliğe göre, borçlanma araçları olarak şunlar sayılıyor: 1- Tahvil, 2- Hisse Senedine Dönüştürülebilir Tahvil (HDT), 3- Değiştirilebilir Tahvil (DET), 4- Finansman Bonoları, 5- Altın Gümüş ve Platin Bonoları, 6- Banka Bonoları, 7- Diğer (Alternatif Borçlanma Araçları)

Bu yeni tebliğ ile borçlanma aracı, niteliği taşıdığı SPK'nca kabul edilen sermaye piyasası araçlarıın, ek bir düzenleme yapılmasına ihtiyaç olmaksızın sermaye piyasası mevzuatının çizdiği sınırlar dahilinde SPK kaydına alınabilmesine olanak tanınmaktadır.

Yedi adet SPK tebliği ile 1 adet SPK sirkülerini yürürlükten kaldıran bu tebliğ ile ülkemizde daha önce uygulaması olmayan, ihraççı payları yerine başka ortaklıklara ait hisselerle değişim hakkı veren menkul kıymetler olan Değiştirilebilir Tahviller (Exchangeable Bonds) düzenlenmesine olanak verilmiştir.

4- 29.01.2009 - Altyapı Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ:

Bu tebliğin amacı, altyapı gayrimenkul yatırım ortaklıklarının kurucularına ve kuruluş usullerine, portföy işletmeciliği faaliyet izinlerine, organizasyon yapılarına, ihraç edecekleri sermaye piyasası araçlarının Kurul kaydına alınmasına, yatırım faaliyetlerine, kamuyu aydınlatma ve yatırımcıların bilgilendirilmesi yükümlülüklerine ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.

Bu tebliğle Kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları, mahalli idareler ve kamu iktisadi teşebbüsü tarafından yürütülen tarım, sulama, madencilik, imalat, enerji, ulaştırma, haberleşme, bilgi teknolojileri, turizm, konut, kültür, kentsel ve kırsal altyapı, belediye hizmetleri, kentsel dönüşüm, çevre, araştırma-geliştirme hizmetleri ile eğitim, sağlık, adalet, güvenlik ve genel idare altyapısı yatırım ve hizmetlerinin kamu-özel işbirliği modelleri çerçevesinde yürütmek üzere kurulan veya merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik kurumları, mahalli idareler ve kamu iktisadi teşebbüsü tarafından yürütülen altyapı yatırım ve hizmetlerini gerçekleştirmek üzere kurulan Altyapı Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları, kuruluş, portföy işletmeciliği, payların halka arzı ve organizasyon yapıları düzenlenmiştir.

5- 06.02.2009 - Özel Durumların Kamuya Açıklanmasına İlişkin Esaslar Tebliği:

Bir borsada işlem gören sermaye piyasası araçlarının değerini ve yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek veya haklarını kullanmalarına yönelik önemli olay ve gelişmelerde kamuya açıklanacak özel durumlar veya Bir borsadaki işlem sırası geçici olarak kapatılmış sermaye piyasası aracı ihraççısı ortaklıklar tarafından yapılacak özel durum açıklamalarıile bunların açıklanma esasları bu Tebliğ hükümlerine tabidir. Borsa pazarlarından sürekli olarak çıkarılmış sermaye piyasası aracı ihraççısı ortaklıklara bu Tebliğ hükümleri uygulanmaz.

Bu tebliğ, kimlerin bildirim yükümlülüğüne tabii olduğunu, bildirim yükümlülüğü ile ilgili oy haklarının hesaplanmasını, bildirim yükümlülüğü kapsamını, hangi bilgilerin açıklanacağını, olağandışı fiyat hareketleri veya şirket ile ilgili haber ve söylentilerin olması durumunda nasıl açıklamalar yapılacağını, açıklamaların dili, bildirim şekli ve özelliklerini ve diğer hükümleri açıklamaktadır.

6- 21.07.2009 - Aracı Kuruluş Varantlarının Kurul Kaydına Alınmasına ve Alım Satım İşlemlerine İlişkin Esaslar Tebliği:

Varant, elinde bulunduran kişiye dayanak varlığı ya da göstergeyi önceden belirlenen bir fiyattan belirli bir tarihe kadar alma veya satma hakkı veren ve bu hakkın kaydi teslimat ya da nakit uzlaşı ile kullanıldığı menkul kıymet niteliğinde sermaye piyasası aracını ifade eder.

Opsiyon sözleşmelerine benzeyen varantları opsiyon sözleşmelerinden ayıran özellikler şunlardır:

1- Organize piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmeleri, işlem gördüğü borsa tarafından şartları tanımlanan bir sözleşme, tezgahüstü piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmeleri ise şartları işlem tarafları tarafından belirlenen bir sözleşme iken, varantlar borçlanma aracı niteliğinde bir menkul kıymettir.

2- Opsiyon sözleşmeleri vadeli işlem ve opsiyon borsalarında veya borsa dışında işlem görürken, varantlar menkul kıymet borsalarında işlem görürler.

3- Organize olan piyasalarda opsiyon sözleşmelerini borsalar, tezgahüstü piyasalarda taraf olan finansal kuruluşlar ihraç ederken, varantlar ise finansal kuruluşlar ve ortaklıklar tarafından ihraç edilmektedir.

4- Organize piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmeleri ilgili borsa tarafından standardize edilmiş, tezgahüstü piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmeleri standart ürünler değilken, varantların özellikleri her ihraççı tarafından ayrı olarak belirlenen standart olmayan ürünlerdir.

5- Organize piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmeleri kısa vadeli, tezgahüstü piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmeleri, ihtiyaca göre değişen vadelerde olabilirken, varantlar uzun vadeli menkul kıymetlerdir.

6- Organize piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmelerinde minimum işlem limiti var, tezgahüstü piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmelerinde minimum işlem limiti yokken, menkul kıymet borsalarında işlem gören varantlarda minimum işlem limiti yoktur.

7- Organize piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmelerinde vade sonunda yükümlülük çoğunlukla fiziki teslimle yerine getirilir; tezgahüstü piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmelerinde yükümlülüğün nasıl yerine getirileceği sözleşmede belirlenirken, varantlarda yükümlülükler genellikle nakit uzlaşı ile yerine getirilir.

8- Organize piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmeleri takas kurumunca garanti edilirken, tezgahüstü piyasalardaki opsiyon sözleşmelerinde ve varantlarda teslim garantisi yoktur.

9- Organize piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmelerinde teminatlandırma yapılır ve tezgahüstü piyasalarda işlem gören opsiyon sözleşmelerinde teminatlandırma zorunluluğu yokken, varantlarda teminatlandırma yapılmamaktadır.

Varantlarda 3 ayrım vardır:

1- Alım veya satım hakkı vermesi açısından varantlar call varant (alım hakkı veren varant) ve put varant (satım hakkı veren varant) olarak ikiye ayrılır.

2- Dayanak varlığı yalnızca vade bitiminde veya vade bitimine kadar alma veya satma hakkı verme açısından varantlar Avrupa Tipi Varantlar (yalnızca vade bitiminde alma veya satma hakkı verir) ve Anerikan Tipi Varantlar (vade bitimine kadar herhangi bir tarihta alma veya satma hakkı verir) olarak ikiye ayrılır.

3- İhraççı açısından varantlar ise Ortaklık Varantları ve Aracı Kurum Varantları diye ikiye ayrılır.

- Aracı Kuruluş Varantları, banka veya aracı kurumlar tarafından İMKB 30 Endeksinde yer alan bir hisse senedi veya birden fazla hisse senedinden oluşan hisse senedi sepetleri, konvertible dövizler, kıymetli madenler ve emtialar, dayanak varlık veya borsa tarafından oluşturulan veya geçerliliği uluslararası alanda genel kabul görmüş endeksler, dayanak gösterge olarak belirlenerek ihraç edilen varantlardır.

Ortaklık varantları yukarıda, Ortaklık Varantları kısmında anlatılmıştır.

Varantlar hakkında ihraç ve alım satım esasları ve iç denetçiler açısında ne gibi yenilikler getirdiğinine dair daha geniş bilgiyi daha sonraki bir yazımda belirteceğim.

7- 02.09.2009 - Çağrı Yoluyla Ortaklık Paylarının Toplanmasına İlişkin Esaslar Tebliği:

Bu Tebliğ’in amacı, halka açık anonim ortaklıkların pay sahiplerine yapılacak zorunlu ve isteğe bağlı çağrıya ilişkin ilke ve esasları düzenlemektir. Tebliğin pratik amacı, bir halka açık ortaklıkta, yönetim kontrolünü elinde bulunduran ana ortağın, elinde olmayan ortaklık paylarını toplayıp, şirketi geliştirme ile ilgili kararlarını genel kurulda herhangi bir muhalefetle karşılaşmayı önlemek isteyen ana ortağın bu ortaklık paylarının toplanmasına dair çağrı ile ilgili esasları belirlemektir.

Bu tebliğ, çağrıda bulunma yükümlülüğü, zorunlu çağrıya ilişkin sürelerı, zorunlu çağrı fiyatını, fiyat eşitliğinin sağlanmasına ilişkin ve çağrı fiyatının belirlenmesinde kur ve faize ilişkin esasları, zorunlu çağrıdan muafiyet hallerini ve muafiyet başvurusunun uygun görülmemesi hali gibi çağrıda bulunma yükümlülüğüne ilişkin esasları belirlemektedir.

8- 12.09.2009 - Varlık Teminatlı Menkul Kıymetlere İlişkin Esaslar Tebliği:

Bu Tebliğin amacı, varlık teminatlı menkul kıymetlerin ihracı, Kurul kaydına alınması ve satış esasları ile teminat sorumlusu ve teminat havuzuna ilişkin genel ilkelerin düzenlenmesidir.

Varlık Teminatlı Menkul Kıymetler (VTMK), ihraççıların genel yükümlülüğü niteliğinde olan ve bu Tebliğ’in 5 inci maddesinde belirtilen varlıkların teminatı altında Kurul’ca kayda alınarak ihraç edilen borçlanma senetleridir. VTMK'ler, doğrudan veya alacakların temellükü suretiyle ihraç edilebilir.

Bu Tebliğin amacı, varlık teminatlı menkul kıymetlerin ihracı, Kurul kaydına alınması ve satış esasları ile teminat sorumlusu ve teminat havuzuna ilişkin genel ilkelerin düzenlenmesidir.

Tebliğde, varlık teminatlı menkul kıymetlere ilişkin genel esaslar, teminat defteri ve teminat varlıkların korunması, teminat sorumlusu, varlık teminatlı menkul kıymetlerin kurul kaydına alınmasına ilişkin esaslar, varlık teminatlı menkul kıymetlerin satış esasları, aracı kuruluş kullanma zorunluluğu, ikinci el piyasa işlemleri, kayda alma ücreti, kurul denetimi ve bilgi verme gibi diğer çeşitli hükümler düzenlenmiştir.

9- 01.04.2010 - Kira Sertifikalarına ve Varlık Kiralama Şirketlerine İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ:

Kira sertifikaları faiz istemeyenlere alternatif olarak geliştirilen Türkiye'de yeni olan bir yatırım aracıdır. Özellikle Arap ülkelerinde ismi Sukuk olan bu yatırım aracı, Türkiye'de yüksek miktarda fon ihtiyacı duyan ancak, dinen yasak olduğu için bu fon kaynakları karşılığında faiz ödemek istemeyen şirketlere bir alternatif aracı olarak Sermaye Piyasası Kurulu tarafından mevzuata dahil edilmiştir.

Kira sertifikası, Varlık kiralama şirketinin satın almak veya kiralamak suretiyle devraldığı varlıkların finansmanını sağlamak amacıyla düzenlediği ve sahiplerinin bu varlıklardan elde edilen gelirlerden payları oranında hak sahibi olmalarını sağlayan menkul kıymeti, kira sukukunu ifade etmektedir.

Varlık Kiralama Şirketleri, kurucuları arasında aracı kurum, bankalar bulunabilir. VKŞ, kaynak kuruluşlardan devraldığı varlıkları tekrar kaynak kuruluşa kiralamak suretiyle kira geliri elde etmek, söz konusu kira gelirlerine dayalı olarak kira sertifikası ihraç etmek ve kira süresi sonunda ilgili varlığı kaynak kuruluşa devretmek amacıyla kurucular tarafından kurulur. VKŞ aynı anda tek bir kaynak kuruluşa ait varlıkları devralabilir.

Ülkemizde henüz Kira Sertifikaları ile ilgili bir örnek işlem gerçekleşmemiştir. Daha sonraki yazımlarımda Kira Sertifikalar ve Varlık Kiralama Şirketleri ile ilgili daha geniş bilgi vereceğim.

10- 03.04.2010 - Sermaye Piyasası Araçlarının Halka Arzında Satış Yöntemlerine İlişkin Esaslar Tebliği:

Bu tebliğ’in amacı sermaye piyasası araçlarının Sermaye Piyasası Kurulu'na kaydı yapılarak halka arz yoluyla satışında uygulanacak yöntemlere ilişkin esasları düzenlemektir.

Bu tebliğ, sermaye piyasası araçlarının halka arzına ilişkin esasları, belirli satış ve dağıtım yöntemleri ile bunlara uyma zorunluluğu olan ortaklıkları ve halka arzlarda uygulanacak teşvikler, halka arzda içsel bilgiye ulaşabilecek konumdaki kişiler, aracı kuruluşların yükümlülükleri, yeniden değerleme gibi diğer hükümleri düzenlemektedir.

11- 03.04.2010 - Payların Kurul Kaydına Alınmasına ve Satışına İlişkin Esaslar Tebliği:

Bu tebliğ, pay sahibi sayısının 250’yi aşması nedeniyle payları halka arz olunmuş sayılan anonim ortaklıkların paylarının Kurul kaydına alınması, ortaklıkların mevcut ya da artırılan sermayelerini temsil eden payların Kurul kaydına alınması ve bu payların halka arz ve satışında uyulması gereken esasları kapsar.

Bu tebliğ ile başvuru hükümleri, ön talep toplama, kurul kaydına alınma ve satış ile ilgili hükümler ile izahname, raf kayıt izahnamesi ön talep toplama duyurusu, pay bilgi notu ve sirkülerler, sirkülerler, pay bilgi notu ve duyuru metninin ilan edileceği yerler, halka açıklanan konularda değişiklikler, tanıtım ve reklam amaçlı ilanlar, satış fiyatı, hisse senetlerinin teslim zamanı, kurula bildirim, aracılık sözleşmesi ve aracı kuruluşların yükümlülükleri gibi ortak hükümler ile ortak sayısı nedeniyle kurul kaydına alınma, halka arzlarda özellikli durumlar, izahnamede yer alacak finansal tablolar, katsayı gibi diğer hükümler düzenlenmekte ve gerekli belgelerin nasıl hazırlanacağı gösterilmektedir.

12- 23.10.2010 - Yabancı Sermaye Piyasası Araçlarının ve Depo Sertifikalarının Kurul Kaydına Alınmasına ve Satışına İlişkin Esaslar Tebliği:

Bu tebliğin amacı, yabancı sermaye piyasası araçlarının ve depo sertifikalarının Kurul kaydına alınmasına, halka arz ve satışına ilişkin esasları düzenlemektir.

Bu tebliğ ile halka arz için ön şartlar, temsilci atanması, kurul kaydına alınma ve halka arz yoluyla satış işlemleri, kamuyu aydınlatma, yabancı sermaye piyasası araçlarına ilişkin ödemeler, temsilciye ilişkin hükümler, depo sertifikaları, depo sertifikalarının yabancı menkul kıymetler ile değiştirilmesi
hakların kullanımına ilişkin özel hükümler, tahsisli veya nitelikli yatırımcılara satış işlemleri, yabancı ortaklık paylarının borsa’da satışı, kayda alma ücreti, yabancı devletler ve mahalli idareler, kurula sunulacak bilgi ve belgelerin dili, mevcut başvuruların sonuçlandırılması düzenlenmekte kayda alınma başvurusuna eklenecek belgelerin nasıl hazırlanacağı ve depo sertifikası aylık bildirim formunun nasıl doldurulacağı anlatılmaktadır.

Tebliğ Taslakları:

1- Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Faaliyetine İlişkin Esaslar Tebliği:

SPK'nın Seri: V, No: 46 sayılı "Aracılık Faaliyetleri ve Aracı Kuruluşlara İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ"inin (Seri: V, No: 46 sayılı Tebliğ) 53 ila 57 nci maddelerinde düzenlenmiştir. Ancak Seri: V, No: 46 sayılı Tebliğ'in yürürlüğe girmesinden bu yana geçen zaman içinde küresel ölçekte türev araçların işlem hacmi önemli ölçüde artarak türev araç alım satımı faaliyetinin kapsamı oldukça genişlemiştir. Bu sebeple yeni bir tebliğ ile türev araçların alım satımının düzenlenmesi ihtiyacı doğmuştur.

Bu taslak tebliğin amacı, ekonomik ve finansal göstergelere, sermaye piyasası araçlarına, mala, kıymetli madenlere ve dövize dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri dahil her türlü türev aracın aracı kuruluşlarca aracılık amacıyla alım satımına ilişkin esasları düzenlemektir.

Bu taslak tebliğ, türev araçların alım satımına aracılık faaliyetinin tanımı ve kapsamını, türev araçların alım satımına aracılık faaliyetine ilişkin özel şartları, türev araçlar birim yöneticisinin görevlerini, türev araçlara ilişkin risk bildirimi, elektronik ortamda türev araçların alım satım emirlerinin iletimini, yurt dışı piyasalarda yapılacak türev araç alım satımına aracılık faaliyetine ilişkin esasları düzenlemeyi ve ilgili formların nasıl doldurulacağını anlatmayı hedeflemektedir.

2- Aracı Kurumların Ücretlendirme Esaslarına İlişkin Esaslar Tebliği:

Bu taslak tebliğin amacı, aracı kurumların sağlıklı bir finansal yapıya sahip olmalarını, güven ve açıklık içinde çalışmalarını sağlamak üzere belirleyecekleri ücretlendirme politika ve prosedürlerine ilişkin ilke ve esasları düzenlemeyi amaçlamaktadır.

Bu taslak tebliğ ile ücretlendirme politikası, ücret komitesi, sabit ücretler, değişken ücretler, tazminatlar, ücretlendirme politikalarının denetimi, kamuyu aydınlatma, kurul’a bildirim gibi konuların düzenlenmesi hedeflenmektedir.

Taslağın gerekçesinde, ulusal düzenleyici otoriteler tarafından finansal piyasalarda daha etkin düzenleme ve denetim yapılmasını ve bu düzenleme ve denetim faaliyetlerinin uluslararası düzeyde koordine edilmesini sağlamak için gerekli politika ve ilkelerin belirlenmesi amacıyla kurulmuş olan ve ülkemizi temsilen Türkiye Cumhuriyet Merkez A.Ş.’ nin üye olduğu Finansal İstikrar Kurulu (The Financial Stability Board - FSB) tarafından Nisan 2009 tarihinde yayımlanan “FSB Ücretlendirme İlke ve Esasları”, 5/9/2009 tarihinde başlayan Pittsburgh G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankaları Başkanları toplantısında onanarak ülkemiz açısından bağlayıcı bir nitelik kazandığı vurgulanarak bu çerçevede hazırlanan Tebliğ Taslağı ile sermaye piyasası aracı kurumlarının uzun dönemli hedefleri ve risk yönetimleri ile uyumlu, sağlıklı bir finansal yapıya sahip olmalarını sağlayacak ve aşırı risk almalarını önleyecek şekilde üst düzey yöneticileri ve çalışanlarına yönelik olarak ücretlendirmeye ilişkin politika ve prosedürlerini oluşturmaları zorunlu hale getirilmiştir. Bu amaçla, aracı kurum yönetim kuruluna her türlü sabit ve değişken ücretleri ile tazminatların belirlenmesine ilişkin ilke ve esasların yazılı hale getirilmesi, uygulanması ve denetimi hususlarında bazı görevler yüklenmiştir. Bunun yanında, büyük ölçekli aracı kurumlar için ücretlendirme sistemine ilişkin prosedürlerin uygulanması, revize edilmesi önerilerinin geliştirilmesi ve denetlenmesi ile yükümlü bir Ücret Komitesi oluşturulması gerekliliği de doğmuştur. Ayrıca, aracı kurumların ücretlendirme sistemlerine ilişkin yıllık gözden geçirme raporlarını Sermaye Piyasası Kurulu’na sunmaları ve kamuya aydınlatma ilkesi çerçevesinde bu kapsamdaki bilgilerin kamuya duyurulması hususu benimsenmiştir.

3- Portföy Yöneticiliği Faaliyetine ve Bu Faaliyette Bulunacak Kurumlara İlişkin Esaslar Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Taslağı:

Bu tebliğde yapılması planlanan değişiklikler ile portföy yönetim şirketleri (PYŞ'ler) yatırım fonu katılma paylarının alım satımına aracılık edebileceklerdir. Bu şekilde; Yatırım fonu paylarının dağıtım kanallarına ilişkin düzenleme altyapısı AB mevzuatına daha uyumlu hale gelecek, PYŞ'ler gerek portföyünü yönettiği fonların gerekse portföyü başka kurumlarca yönetilen fonların paylarını müşterilerine pazarlayabileceklerdir. Bu şekilde yatırım fonları sektörümüz AB standartlarına önemli ölçüde yakınlaşacaktır. Ayrıca Yatırım fonu paylarının alım satımı konusunda uzmanlaşan PYŞ'ler ortaya çıkabilecektir. Bu sayede yurtdışında sıklıkla rastlanan fon süpermarketleri ülkemizde de hayata geçebilecektir. PYŞ'ler gerek internet siteleri aracılığıyla gerekse şubeleşerek yatırımcılara birçok fon alternatifini bir arada sunabileceklerdir. Yatırımcılar da tek tek kurucular nezdinde hesap açma külfetine katlanmadan fon süpermarketi şeklinde örgütlenen PYŞ'lere başvurarak kendi risk getiri beklentilerine uygun fonlara kolayca ulaşabilecektir. Yatırım fonlarının, bu konuda uzmanlaşmış PYŞ'ler tarafından yatırımcılara tanıtılmasının ve pazarlanmasının yatırım fonları piyasasının daha rekabetçi hale gelmesine, yatırımcı tabanının genişlemesine ve fon piyasasının büyümesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

4- Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Taslağı:

Bu tebliğde yapılması planlanan değişiklikler ile yeni bir fon türü olarak "kısa vadeli tahvil ve bono fonu" tanımlanmakta olup, kısa vadeli tahvil ve bono fonları, tahvil ve bono fonlarında olduğu gibi portföylerinin en az %51'ini devamlı olarak kamu ve/veya özel sektör borçlanma araçlarına yatırma şartına tabi olacaklar, aynı zamanda portföyün kompozisyonu açısından diğer tahvil ve bono fonlarından ayrı vade şartlarına tabi olacaklardır. Tebliğ değişikliği ile kısa vadeli tahvil ve bono fonlarının aylık ağırlıklı ortalama vadelerinin en az 45 ve en fazla 90 gün olması gerektiği düzenlenmektedir. Ayrıca vade şartının sonucu olarak bu fon türünün portföylerine pay senetleri dâhil edilmesi mümkün olmayacaktır. Öte yandan %51 oranındaki yatırım sınırlaması nedeniyle ise fon portföyünün en fazla %49'u ters repo işlemlerinden oluşabilecektir. Kısa vadeli tahvil ve bono fonlarının pay alım-satım işlemlerinin gerçekleştirilmesinde ise likit fonlarda da olduğu üzere geri fiyat (günlük alım satım imkanı) uygulaması geçerli olacaktır.

Bu çerçevede, söz konusu fon yapısı vade şartı, belirtilen yatırım sınırlamaları ve geri fiyat uygulaması nedeni ile diğer tahvil ve bono fonlarından ayrılmakta olup, temel olarak süregelen faiz oranlarında kısa vadeli yatırım yapmak isteyen yatırımcılar için likit fonlara bir alternatif fon olarak tasarlanmış ve likit fonlara kıyasla bu fon türünün portföylerindeki yatırım araçlarının vadesinin bir miktar uzatılması hedeflenmiştir.

Diğer yazılarımızda yukarıda yer verdiğimiz mevzuattaki değişiklik ve gelişmeler ayrı ayrı daha geniş incelenerek iç denetçi açısından getirdiği yenilikler irdenelecektir.

Saygılarımla,

Besim Çalışkan

WikiLeaks Kargaşasına Uyum (Compliance) Çerçevesinden Bakmak

2010-12-16T15:31:00.002+02:00

WikiLeaks, dünya diplomasi alanında büyük bir kargaşa yaratmış durumda. Bu kargaşa, hem ABD'yi hem de diğer ülkeleri bir hayli kızdırmış durumda. Adli soruşturmaların sürüyor olması, WikiLeaks ve Julian Assange'in finansal kurumların uyum departmanlarının da ilgi alanına girmesine neden oldu. Bu konuda bazı finansal kurumlar bazı kararlar almış durumdalar. ThomsonReuters'in uyum görevlileri için online bir hizmeti olan Complinet'in muhabiri Brett Wolf, bu konuda güzel bir haber hazırlamış. Ben de bu haberin hazırladığımTürkçe tercümesini sizinle paylaşmak istiyorum.

Complinet ile ilgili detaylı bilgi için http://denetimsizmisiniz.blogspot.com/2010/11/her-uyum-gorevlisinin-ruyas.html adresindeki yazımı okuyabilirsiniz.

Yukarıda bahsettiğim yazının orjinalini http://blogs.reuters.com/financial-regulatory-forum/2010/12/09/wikileaks-furor-raises-risk-issue-for-financial-firms-complinet/ adresinde tercümesini aşağıda bulabilirsiniz:

WikiLeaks Kargaşası Finans Şirketleri İçin Risk Sorununu Arttırdı.

Yazan: Brett Wolf, Complinet

Bazı finansal kurumlar, fısıltı makinesi (ıslık çalıcı) web sitesi WikiLeaks ile kendileri arasına bir mesafe koyma çabası peşine düştüler, fakat bu gerekli mi? Finansal hizmetler firmaları, WikiLeaks ve kurucusu Julian Assange ile ilişkilerini kesmek için herhangi bir yasal zorunlulukla karşı karşıya değiller, ancak organizasyonu felce uğratmak için yapılan yoğun kamuoyu baskısı ve ABD hükümeti ve kanun yapıcıları tarafından getirilen baskı, şirketleri, eğer WikiLeaks ile iş yaparlarsa, karşılaşabilecekleri diğer riskleri değerlendirmeye zorluyor.

Yurtiçi Hasılat Hizmetleri'nin (Internal Revenue Service) Suç Araştırma Bölümü'nün bir eski özel ajanı olan ve şimdi Pasadena, Kaliforniya'daki Dowling Danışmanlık Grubunu yöneten Jim Dowling, Complinet'e "İtibar riski büyük bir şey. Bu kişi ile bankacılık yapmak veya finansal bir ilişki içinde olmak istiyor musunuz? Finansal kurumlar, her zaman hesapları kapatma yolunu seçiyorlar, çünkü bu belli müşterilerle ilişkilendirilmek istemiyorlar.". Dowling, itibar hasarının, bir kongre komitesinin önüne gelmek gibi veya ünlü bir kişinin, Twitter veya Facebook'da hakkınızda hoşa gitmeyecek yorumlar yapması gibi çeşitli şekillerde ortaya çıkabileceğini ekliyor. Dowling, WikiLeaks gibi bir firma ile ilişkiniz hakkındaki olumsuz haberlerin sonucunun, yatırımcılar olduğu gibi müşterilerin de, şirketinizden uzaklaşmasına sebep olacağını söylüyor.

AYRILAN YOLLAR

Visa Europe Ltd ve Mastercard Inc. geçen salı günü, kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda WikiLeaks'in çalışma kurallarını çiğnemiş olduğunu belirterek, WikiLeaks ile ilgili işlemleri durdurmaya karar verdiler. Bir gün öncesinde, İsviçre posta ofisinin bankacılık birimi PostFinance da, hesap açılışında kendisinin Cenevre'de yaşadığına dair yanlış beyan verdiği için böyle hareket ettiklerini söyleyerek, Assange'in hesabını kapattı.

Ancak, WikiLeaks'ten sakınmaya çalışan ilk online ödeme işlemcisi Paypal oldu. Cumartesi günü, PayPal, WikiLeaks hesabını, "kabul edilebilir kullanım" politikasının aykırı hareket edilmesinden dolayı sürekli olarak sınırlandırdığını ilan etti. PayPal'in ilk kamuoyu açıklamasında, firmanın ödeme hizmetinin "yasal olmayan bir aktiviteyi özendirici, teşvik edici, kolaylaştırıcı veya diğer insanlara öğretici faaliyetler için kullanılamayacağını" kaydetti. Bu oldukça muğlak izahat, daha açık bir şekilde gazetecilere PayPal'ın kararının Devlet Bakanlığının firmayı, WikiLeaks'in faaliyetlerinin yasadışı olduğu şeklinde bilgilendirmesi gerçeğine dayandığı, PayPal'de yönetim başkan yardımcısı olan Osama Bedier tarafından açıklandı.

PayPal'ın tersine, hem MasterCard ve hem de Visa Europe, dönülemez kararlar almadan önce bir bekle-gör politikasını tercih etmiş gözüküyorlar. Visa Europe, kamuoyu açıklamasında WikiLeaks'in işlerinin şirketin çalışma kurallarını çiğneyip çiğnemediğinin belirlenmesi için bir inceleme yürüttüğünü söyledi. MasterCard, WikiLeaks'in benzeri görülmemiş yasal sıkıntılarına yapılan görünürdeki atıfla, WikiLeaks'in ödemelerinin, "durum" çözüme kavuşuncaya kadar askıya alındığını söyledi. İki şirket de, kurallarının nasıl çiğnenmiş olabileceğine dair kamuoyuna bir açıklamada bulunmadı.

ABD Kongresi de, davaya müdahale ediyor. Geçen hafta, Amazon, WikiLeaks'e hizmetlerini, organizasyonun, Amazon'un kabuledilebilir kullanım kurallarının çiğnemesinden dolayı kesti.Ancak daha sonra, Amazon'un kararının, Connecticut bağımsız senatörü Joe Lieberman'ın talimatıyla, Anavatan Güvenliği üzerine Senato Komitesinin çalışanından gelen bir telefonun ardından geldiği açığa çıktı. Senato Komitesi çalışanı, Amazon'un WikiLeaks ile ilişkisi hakkında sorular sordu.

YASAL SIKINTILAR

Tüm bunlar, İsveçli yetkililerin onun cinsel istismar üzerine iddialarla ilgili olarak iade edilmesini istemesi üzerine bir Avustralya vatandaşı olan Assange'in Londra'da önlem olarak tutuklanmasıyla birlikte meydana geldi. WikiLeaks, hükümetlerden ve şirketlerden gizli belgeleri ve en son olarak ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Washington ve dünyadaki elçiliklerinden telgrafları yayınlıyor.

ABD Başsavcısı Eric Holder, bu hafta Obama yönetiminin, WikiLeaks ve/veya Assange hakkında muhtemel bir dava açmak için Casusluk Yasasını ve diğer belirtilmemiş yasaları kullanıp kullanmamayı tartışıyor. ABD Ordusu erlerinden Bradley Manning askeri yetkililerce 150,000 Dışişleri Bakanlığı telgrafını yetkisiz olarak indirmekle suçlandı. Hem Assange ve hem de WikiLeaks kamuoyu açıklamalarında kanunu çiğnediklerini inkar ettiler ve bu fısıltı yayma (ıslık çalma) çabalarının demokrasiyi desteklediğini söylediler. Assange'in avukatı Mark Stephens, müvekkiline karşı yapılan cinsel içerikli suçlamaların "politik amaçlı" olduğunu söyledi.

Kaos'un ve WikiLeaks etrafındaki medya çılgınlığının ortasında, ne gibi yasal zorunluluklar, finansal kurumların WikiLeaks ve/veya Assange'a ait hesapları kapatma zorunda olmalarına veya ilgili Şüpheli İşlem Bildirimi (ŞİB) hazırlanalarına neden olur?

Eski bir federal savcı olan ve Miami Hukuk Firması Holland & Knight'ın ortaklarından Greg Baldwin'e göre: Hiçbiri. Baldwin, Complinet'e şunları söyledi: "WikiLeaks ve/veya Assange ile iş yapan finansal kurumların son zamanlardaki basından haberlerine dayanarak ŞİB hazırlamaları veya ilgili hesapları kapatmaları için bir neden göremiyorum." Baldwin, ekleyerek "kamusal ithamların, finansal kurumların, WikiLeaks ve/veya Assange'a ait hesapları, herhangi birinin suç faaliyeti işareti verecek şüpheli finansal işlemlerle ilgisi olup olmadığına dair bağımsız bir sebep tespit etmek için gözden geçirmelerinin mazur görülebileceğini, ancak basitçe WikiLeaks'in belirsiz bir yasayı çiğnediğine dair kamusal bir ithamdan dolayı veya Assange'in İsveç'te tecavüzle suçlandığı için ŞİB bildirimde bulunması, benim görüşüme göre mutlak olarak mazur görülemez." dedi.

Dowling, finansal kurumların, WikiLeaks'in suça teşebbüs ettiğine dair somut bir kanıttan yoksun oldukları görüşüne katılıyor. Dowling, başsavcının WikiLeaks'in faaliyetleri üzerine açık bir soruşturma olduğunu söylemiş olduğu gerçeği, finansal kurumları WikiLeaks veya Assange ile iş yapıp yapmamayı değerlendirmek için harekete geçirebilir ve Adalet Bakanlığı'ndaki bu "açık dava", finansal kurumların bir ŞİB bildirimi yapmasına ve ilgili hesapları kapatmaları için yeterli bir sebep olabileceğini ekledi. Özgeçmişinde BeyazSaray'ın Ulusal Uyuşturucu Kontrol Politikası Ofisine AML (Anti Money Laundering - Kara Para Aklamayı Önleme) danışmanı kaydı da olan Dowling, ABD hükümetinin finansal kurumlara WikiLeaks'in hesaplarını kapatmaları için baskı yapmış olacağına inanmayı güç bulduğunu da söyledi. "Hükümette, "O hesapları kapatsanız iyi olur" diyecek birini tanımıyorum. Dowling, "Onlarla niye bankacılık yapıyorsunuz?" diye soran veya soruşturma yapan biri olabilir, fakat hükümetten birinin herhang bir kişiye "Bu hesabı kapatsanız iyi olur" dediğini duymadım" dedi.

BİLGİSAYAR KORSANLARININ MİSİLLEMESİ

Finansal kurumların WikiLeaks'in hesaplarını kapatmayı değerlendirmekle ilgili yasal ve itibari riskler ön plandayken, diğer bir risk daha hesaba katılmalı: WikiLeaks gündeme geldiğinde bir şekilde benzersiz olan müşteri misillemesi. Complinet kaynakları, eğer WikiLeaks'in mücadele için olanak verecek geçerli yasal seçenekleri varsa, bunların az olduğunu öne sürüyorlar. Bununla birlikte, WikiLeaks'in dünya civarında önemli sayıda bilgisayar korsanı taraftarı bulunuyor ve bu bireyler, "denial of service" ismi verilen saldırıları kullanarak Assange ile zorlu ilişkileri olan finansal kurumları cezalandırıyorlar. Dowling, bu faaliyeti "siber terörizm" olarak tarif ediyor ve cevabı içinde saklı bir soruyla "Korsanlar, kimin hesaplarını kapatıp, kimin hesaplarını kapatmayacaklarını dikta edebilirler mi?" soruyor. Eldeki veriler, korsanların çarşamba günü Visa ve MasterCard web sitelerini çökerttiğini söylüyor, bu, çoğu finansal kurumların kafa yorması gereken bir soru.

Bu finansal kurumların herhangi birinin WikiLeaks'le bağlantılı olarak herhangi bir ŞİB bildirimi yapıp yapmadığı veya WikiLeaks veya Assange'a ait hesapları kapattıklarında yasal süreçlerle birlikte hareket edip etmedikleri açık değil. Bununla birlikte tüm finansal kurumlar, politika ihlallerini kamuya açıkladılar veya faaliyetlerini mazur görülebilir göstermek için basitçe yanlış beyanatlar verdiler; bu bazı finansal kurumların kendileri ile dünya hükümetlerinin hedef tahtası haline gelmiş yüksek profilli kişi arasına mesafe koymak istediklerini gösteriyor.

Diğer taraftan Dowling, "Bu sizin işiniz, kiminle isterseniz bankacılık yapabilirsiniz" diye hüküm veriyor.

Brett Wolf (Brett.Wolf@thomsonreuters.com), bir Complinet muhabiridir. Complinet, ThomsonReuters'in küresel finansal hizmetler topluluğuna risk ve uyum bilgileri ve online çözümleri sağlayan bir bölümüdür. 1997 yılında kurulmuştur, Complinet, 80'den fazla ülkede 100,000 endüstri profesyoneline hizmet eder. Onun birleşik yaklaşımı, yoğun düzenlemeleri olan endüstrilerdeki firmaları desteklemek için bölgeden tüm uygun düzenleme haberlerini, analizleri, kuralları ve gelişmeleri tek kaynaktan almak imkanı sunar.

XBRL ve Muhasebe Meslek Mensupları:

2010-11-26T08:55:00.000+02:00

XBRL ile ilgili detaylı bilgi için lütfen www.xbrl.gen.tr adresii ziyaret ediniz.

Avrupa Muhasebeciler Federasyonu (FEE), Aralık 2009 tarihli Politika Durumu isimli bülteninde, XBRL’e niye ihtiyaç duyulduğunu ve FEE’nin XBRL ile ilgili pozisyonunu açıklamaktadır:[1]

Finansal bilgileri sunan ve internet üzerinde tarihsel anlamda bu bilgileri sağlayan düzenleyici kurulların da içinde olduğu, birçok organizasyon bulunmaktadır. Günümüzde kamunun kullanması için internette sunulan finansal bilgiler, web tarayıcıları için evresel dil olan pdf veya html gibi standart formatlardadır. Pdf ve html, ilgili tarafları fiziki yerleri neresi olursa olsun, uygun finansal bilgiye kolayca ulaşmalarını sağlayan statik formatlardır. Bununla birlikte, pdf ve html, finansal bilgilerin değişimini sağlamaz veya sadece “kopyala ve yapıştır” şeklinde bir değişim sağlamaktadır. Bu statik formatlar bir tek raporlamaya erişim gereksinimi duyan bir kişi bilgileri sayfa sayfa okumak anlamına gelmektedir. Verilerle daha ileri bir etkileşim, kes ve yapıştır veya bilginin yeniden düzenlemesi ve daha ileri kullanım için uygun formata dönüştürülmesi ile mümkün olabilmektedir. Birçok raporlamaya, özel bir amaca yönelik olarak erişilme ve okuma ihtiyacı olabilir. Örneğin, 10 yıllık bir dönem için 10 firmanın gelirlerinin karşılaştırılması için kullanıcı 100 farklı raporlamaya erişime gereksinim duyacak, her birini gerekli bilgi için araştıracak ve eğer bulduysa, uygun bilgiyi alıp çıkaracaktır. Bu suretle, istatiksel verilerin analiz edilmesi veya daha ileri bir işlem için uygun yazılım paketlerine konulması için toplanması, külfetli, pahalı ve hataya eğimlidir. Bu formatlar aynı zamanda şirketlerin, vergi iadesi almak ve finansal kuruluşlar için hazırlayacakları raporlamaları için çok az faydaya sahip bulunmaktadır.

Bununla birlikte, bu şekilde dinamik olarak oluşturulan bilgilerin, sonrasında otomatik olarak uygun veri yığını etkileşimli olarak kullanılması ile özünde var olan kullanım maliyetlerinden sakınılması ve kalitenin yükseltilmesi olasıdır.

Ayrıca, elektronik posta gönderen birinin, elektronik postaların arkasındaki teknolojiyi anlamasının gerekmediği gibi, XBRL’le hazırlanmış finansal tablo hazırlayıcı ve kullanıcılarının XBRL’i anlaması gerekli değildir. Gerçekte, XBRL, insanlardan ziyade, bilgisayarlar tarafından yazılmak ve okunmak üzere tasarlanmıştır. Bununla birlikte, bir muhasebeci için, XBRL’in sunulacak finansal raporlara düzgün uygulandığından emin olacak kadar teknik beceri gereklidir. Bu sebeple, XBRL’in düzgün kullanımını sağlayacak bazı önemli eğitim ve alıştırmalar bulunmaktadır.

Özet olarak, XBRL’i kullanmak, finansal bilgilerin toplanma ve sunulması sürecinin akışındaki, tekrarlanan veri girişlerini, karşılaştırmaları, transfer ve aktarımları elimine etmektedir. Finansal verilerin yatırımcılar, analistler, finansal kurumlar ve düzenleyiciler gibi kullanıcıları, eğer veriler XBRL formatında ise, daha hızlı ve verimli bir şekilde bu verileri alabilir, bulabilir, karşılaştırabilir ve analiz edebilirler.

[1] http://www.fee.be/fileupload/upload/Auditing%20and%20Financial%20Reporting%20PS%20I%20XBRL%20-%20Impact%20on%20Accountants%20and%20Auditors%2009121812200946946.pdf (20 Şubat 2010)

Her Uyum Görevlisinin Rüyası

2010-11-22T18:03:00.002+02:00

Bir finansal kurumda uyum görevlisi olmak, dünyadaki değişiklikleri takip etmeyi gerektirir. Ama tüm değişiklikleri bulmak, derlemek, takip etmek gerçekten büyük bir zaman gerektirir. Aynı anda bir çok kaynağı takip etmeniz gerekir ve büyük ihtimalle bazı şeyleri kaçırırsınız. Değişiklikler derken sadece düzenlemelerdeki değişikliklerle ilgili haberler değil, kural ve düzenlemelerdeki gelişmeleri de takip etmek gerekir. Eğer bu değişiklikler ve gelişmelerle ilgili yapılabilecek analizler konusunda sizi yönlendirecek birileri yoksa, tüm bu kural ve düzenlemelerdeki değişiklik ve gelişmeleri işinize uygulamak çok büyük bir zaman alır. Bu uygulama konusunda size pratik bazı kısayollar öğretecek birilerini bulmaksa hemen hemen imkansızdır. Bazılarınız “İngilizcem süper, zaten tam bir internet kurduyum, internette ulaşamayacağım kaynak yok” diyebilirsiniz ama bu bile size büyük bir zaman kaybı yaratacaktır.

Bugün size özellikle finansal kurumlarda çalışan uyum görevlileri için hayatı oldukça kolaşlaştıran bir hizmetten bahsetmek istiyorum. Ben şans eseri tanıştım bu sistemle. LinkedIn’de tanıştığım bir kişi, bu sistemle ilgili çalışıyordu ve bana bu sistemi 1 ay süre ile kullanma fırsatı verdi. Açıkçası böyle bir hizmetten çok heyecanlandım ve etkilendim. Bu sebeple bu konuda yazmak ve duymayan herkesi haberdar etmek gerekir diye düşündüm. Büyük ihtimalle adını duyanlarınız vardır. Bu hizmetin adı Complinet. Compliance yani uyum konusunda tam bir bilgi tankı diyebilirim. Bilgi tankı dedim, zira portal, site, kütüphane gibi kavramların hepsi tam olarak ifade etmeyecek. Bu arada eklemeden geçmemek gerekir ki, Complinet’in arkasında bir dünya devi Thomson Reuters var.

Biliyorsunuz, özellikle para aklamanın önlenmesi konusunda şüpheli işlemleri yakalayabilmek için sisteminizdeki parametreleri, dünyadaki gelişmelere göre güncel tutmanız gerekmektedir.

Örneğin ABD’nin Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi OFAC’ın, Kuzey Kore hükümeti adına gizli olarak işlem yapan bir şirket ve işlemlerine aracılık eden bir bankayı kara listeye almış olması haberi, sizin de hemen adım atmanızı gerektiren bir haberdir. Sizin kurumunuzda da bu banka ve şirket ile ilgili herhangi bir işlem olup olmadığını bilmek isteyeceksinizdir.

Örneğin; İngiltere’de finansal hizmetlerde müşteri varlıklarının korunması ile ilgili CASS (Client Assets) düzenlemeleri ve İngiliz hukuku arasındaki etkileşimler bazı müşteri varlıklarının bazı operasyonel risklerden çok çabuk etkilenmesine sebep oluyorsa, bunu önlemek için neler yapılabileceğine dair analizleri seri makaleler halinde okuyabilmek, bu piyasada işlem yapan müşterilerinizin varlıkları için hayati derecede önem arz edecektir.

Örneğin; yine İngiltere’de FSA’nın (Financial Services Authority) finansal hizmetler veren kurumların müşterilerle yapılan haberleşmelerin kayıt altına alınması ile ilgili olarak kayıt altına alınması imkansız olan çalışanların özel cep telefonlarından yapılan haberleşmelerin kayıt edilmemesi istisnasının kaldırılması ile ilgili uygulamaya yönelik notları bilmek, kendi kurumunuzda geliştireceğiniz düzenlemeler konusunda size önemli bir fikir sahibi olma fırsatı verecektir.

Örneğin; Britanya’nın Virgin adalarındaki hedge fonları ülkenizde pazarlarken, hangi kayıt ve tanıma kurallarına dikkat etmeniz gerektiğine dair uygulama notları yine hayatınızı çok kolaylaştıracaktır.

Complinet’i bir buzdağı olarak tanımlayacak olursam, buraya kadar anlattıklarım belki de Complinet’in sadece suyun üstünde kalan çok küçük bir parçasının küçük bir özeti olabilir.

Complinet’in sağladığı belki de en önemli hizmeti Global Screening’dir (yani Küresel Taramadır). Finansal hareketlerinden şüphelendiğiniz bir kişi veya organizasyonun ismini girerek o kişinin hakkında daha önce bir suç kaydı varsa, o bilgilere ulaşabilirsiniz. O kişinin değişik resimlerini, kullandığı diğer isimleri, beraber çalıştığı kişileri, adresleri görebilirsiniz. Bu kişinin daha önce kayıt altına alınmış suçlarını da görebilirsiniz. Hatta bu kişi ile ilgili ileride gelecek bilgiler konusunda otomatik olarak bilgilendirilmek için sisteme kayıt da düşebilirsiniz. Bu hizmeti bu kadar özet anlatmak belki biraz haksızlık olacak ama sizlere yazının sonunda vereceğim linklerden sizler daha detaylı olarak bu hizmeti inceleyebileceksiniz.

Complinet sizi Global Screening hizmetinde şüphelendiğiniz kişinin bilgilerine ulaştırmakla yetinmiyor. TransWatch isimli hizmetiyle kara paranın aklanmasının önlenmesi ile ilgili olarak şüpheli işlemlerin denetlenmesini hizmetlerini de sunuyor.

Uyum ile ilgili kurum politikalarınızın güncel olması önemlidir. Kural ve düzenlemelerde değişiklikler olduğunda hangi değişikliğin, sizin politikanızda nereleri değiştirmeniz gerektiğini analiz etmeniz bir hayli zamanınızı alacaktır. Ancak, Complinet, bunu sizin yapacak bir hizmet sunuyor. Policy Manager (Politika Yöneticisi) ile kendi kurum için düzenlemelerinizi kurum dışındaki kural ve düzenlemelere bağlayarak, kurum dışındaki her kural ve düzenleme değişikliğinin sizin kurum içindeki düzenlemelerinizde nereleri tekrar düzeltmeniz veya güncellemeniz gerektiğini anında görebiliyorsunuz.

Sizden uyum konusunda hem kendinizi eğitmeniz ve hem de kurumunuzdakileri eğitmeniz, sizden önemli beklentilerden biridir. Özellikle kurumunuzdaki çalışanları eğitirken, eğitim notları hazırlamak, gerçek hayattan örnekler verebilmek, bu eğitimi sürekli halde tutmak çok zordur. Complinet’in E-Learning hizmeti ile bu eğitim yükü sizin üzerinizden tamamen kalkıyor. Complinet, kurumunuz çalışanlarının eğitimini sizin için üstleniyor.

Complinet’in tüm bu hizmetleriyle ilgili olarak mevzuat ve haberler açısından Türkiye’yi de kapsamı altına almaya hazırlandığını öğrendim. Complinet’in bu hizmetlerini Türkçe ve Türkiye’yi içerecek şekilde genişletmesiyle Türkiye’de uyum konusunda çalışan tüm profesyoneller büyük bir kolaylıkla tanışmış olacak. Halen yoğun bir şekilde yabancı müşterilerle çalışan finansal kurumlar için Complinet’in hizmetleri büyük kolaylık olarak görüyorum.

İngilizce, Fransızca ve Arapça online ve karşılıklı eğitimler vermiş olan Complinet’in eğitim hizmetlerini Türkçe olarak vermeye başlaması, Türkiye’deki kara paranın aklanmasının önlenmesi konusunda eğitimlerin çok daha sofistike bir hale gelmesini sağlayacaktır.

Thomson Reuters'in Complinet hizmeti ile ilgili detaylı bilgiye http://www.complinet.com/connected/solutions/overview/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Bir dahaki yazımızda XBRL’in muhasebe meslek mensuplarına getireceği kolaylıklara değineceğim.

Görüşmek üzere.

Saygılarımla,

Besim Çalışkan

XBRL ve Denetim

2010-11-17T20:08:00.000+02:00

XBRL (eXtensible Business Reporting Language) ile ilgili detaylı bilgiye www.xbrl.gen.tr adresinden ulaşabilirsiniz. Bu yazıda sadece denetçiler açısından faydalarına değineceğiz.

Uluslarararası İç Denetçiler Enstitüsü (IIA), 24 Kasım 2008 tarihli bülteninde, bünyesinde Deloitte ile gerçekleştireceği, IFRS ve XBRL eğitimleri ile ilgili duyurusunda şu cümlelere yer vermiştir:

“Sermaye piyasaları küreselleştikçe ve birleştirilmiş finansal raporlama standartlarına geçildikçe, organizasyonlar, UFRS ve XBRL ile ilişkili değişikliklerden doğan zorluklar ve fırsatlarla karşı karşıya geleceklerdir.”[1]

“Finansal raporlamada bir devrime, örnek bir değişime tanıklık ediyoruz. Bu değişiklikler iç denetim için beklentileri arttırıyor.”[2]

IIA’nın Araştırma Vakfı’nın Gianluca Garbellotto’ya hazırlattığı, “XBRL, İçinde İç Denetçiler İçin Neler Var” konulu çalışmada XBRL’in iç denetçiler için önemi ve yarattığı fırsatlar şu şekilde anlatılmaktadır: [3]

XBRL’in dünyadaki düzenleyici kurullar tarafından kullanılmaya başlanmasını etkileyen faktörler, yayın ve analizde getirdiği işlem verimliliği, bilgi şeffaflığı ve önemli maliyetleri düşürme özellikleridir. Bunlar açıkça iç ortam için de anahtar konumundaki işlemler ve faydalardır. Bu sebeple, XBRL, hem bu faydaları sağlamak ve hem de dış raporlama istekleri ile uyumu sağlamak ihtiyacının giderilmesi açısından kurumsal bilgi sistemleriyle içiçe çalışır hale getirilmelidir.

Şirket yönetimleri, raporların tam ve doğru olarak XBRL formatından üretilmesi ile ilgili bir sorumluluğa sahiptir. İç denetçiler, XBRL’in uygulanması ve XBRL’in uygulama ve çevirim sürecine dair objektif bir güvencenin verilmesinde yönetime yardımcı olabilirler. Bunun için, iç denetçiler, öncelikle, bu yeni etkileşimli raporlama formatını anlamalı, bununla ilgili şartları yerine getirmeli, değişik uygulama yaklaşımlarının lehte ve aleyhte yönlerini anlamalıdırlar.

Düzenleyici kurulların isteklerini tam tamına karşılayabilmek, XBRL uygulamasında değişik yaklaşımların olduğunun farkında olunmasını ve işletmenin bir birimindeki küçük bir işlemden, bir grubun finansal tablolarının ve yönetim raporunun sunulmasına kadar tam uyum ve raporlama işleminin getirdiği değerlerin anlaşılmasını sağlayacaktır. Bu kişinin, XBRL’i kurumunun iç ortamında çalışır hale getirererek, bir zorunluluğu, bir fırsata dönüştürmesini sağlayacaktır. İç denetçiler için diğer fırsatlar şu şekilde sayılabilir:

- İstatiktiksel testlerin yüzde yüz doğru ve uygun veri ile yapılması ve devam eden bir iç denetim/gözlem modeline geçiş için şartların sağlanması.

- Manuel müdahalalerin azaltılması veya tamamen yok edilmesinin sağlanması ve genel risk seviyesinde önemli bir azalmayı sağlayacak, merkezi ve standart işletme kurallarının uygulanmasının sağlanması.

- Farklı, hedefine yönelen ve dış denetçilerle verimli iletişim ve işbirliği fırsatını yaratan, standartlaştırılmış bir veri modeli üzerinde çalışmanın ve çok kolay ve sürekli bir şekilde paylaşılabilecek kontrol ve analitik incelemelerin sunulmasının yolunu açacaktır.

- Kurumsal iç kontrol ve süreçlerin, yeni bir bilgi sistemine olabildiği kadar hızlı ve verimli olarak genişletilmesi ihtiyacının olduğu durumlarda, güvenilebilir, standartlaştırılmış, ve hızlı bir şekilde konuçlandırılabilir modeller sunmaktadır. Aynı şekilde, standartlaştırılmış, paylaşılabilier ve uygulanabilir bir iç denetim programı bir işletme birleşmesinde bir başarı anahtarı olabilir.

Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Kurulu (IAASB), Ocak 2010, aylık Sorular ve Cevaplar isimli yayınında, XBRL’in finansal raporlama ile ilgili faydalarını şu şekilde anlatmaktadır:

XBRL’in kullanımının işletme bilgilerinin hazırlanma, analiz ve iletişiminde faydalar yaratması beklenmektedir. Finansal verilerin sağlanması ve kullanılması konusunda bilginin doğruluğunun arttırılması ve maliyetlerin düşürülmesi yönünde avantajlar sunmaktadır. XBRL, günümüzde birçok ülkede pratik olarak kullanılmakta ve XBRL’in uygulanması tüm dünyada yayılmaktadır.

Bilgilerin XBRL formatında paylaşılması, finansal verilerin daha hızlı işlenmesini, hata şansının düşürülmesini ve bilginin otomatik olarak doğrulanmasını amaçlamaktadır. Yatırımcılar, analistler, finansal kurumlar ve düzenleyici kurullar gibi finansal veri kullanıcıları, veriler XBRL formatındaysa, finansal verileri, daha hızlı ve verimli bir şekilde alabilir, bulabilir, karşılaştırabilir ve analiz edebilirler. XBRL, verileri değişik dillerde ve değişik muhasebe standartlarında işleyebilir. Farklı gereksinimlerin karşılanmasına uygun hale getirilebilir.

XBRL tarafından sunulan avantajlar için duyulan ihtiyaç, her zaman daha geniş, uygun zamanda üretilmiş, kolay kabul edilebilir bir formda ve muhtemel ihtiyaçlara göre tasarlanmış finansal ve finansal olmayan bilgiler için duyulan bilgi arz zincirine duyulan ihtiyaç ile desteklenmektedir. Bu ihtiyaçları cevaplayabilecek, raporlama döngüsünün hızlandırılması ve daha fazla, daha tekrardan kullanılabilir bilginin maliyet etkin bir şekilde sağlanması XBRL’in bir kabiliyetidir.

XBRL, geleneksel finansal raporlama modellerinde bir zenginleşme sağlamaktadır. Standart finansal tablolardan daha fazla veri sağlamamamakta ancak, verileri bilgisayarların sıralayabileceği, gruplayabileceği ve kategorize edebileceği bir formatta sağlamaktadır.

XBRL, finansal tabloların, dağıtım mekanizmasını geliştirirken ve görünümünü değiştirirken, anlamlarında bir değiştirmez. Bununla birlikte, XBRL örnek belgelerinde (instance document) sağlanan finansal bilgiler, XBRL dosyaların yaratılmasında veriye uygulanan sınıflandırmanın doğruluğu, uygunluğu ve tamlığına ve tabandaki finansal veriye bağlıdır.

IAASB, Mart 2009’da, XBRL ile ilgili proje tekliflerini kabul etti ve XBRL etiketlenmiş veri kullanıcılarının ve diğerlerinin, ihtiyaçlarının belirlenmesi için bir müzakare süreci başlatmıştır. Bu müzakereler, IAASB’nin, kamunun faydasında olup olmadığının ve bir ihtiyaç olup olmadığının tesbitinde XBRL’i hedef alan bir resmi bildirim yapıp yapmayacağına yardımcı olacaktır.

XBRL Görev Gücü, hali hazırda, ulusal standart kurucularla, XBRL International’ın Güvence Çalışma Grubu’yla, IFAC üye kurullarıyla ve diğer XBRL girişimlerinin geliştirilmesindeki bölgesel organizasyonlarla temas halindedir. Bu resmi olmayan müzakerelernden elde edilen bilgiler, daha resmi bir müzakere ortamının 2010 ortasında gelişmesine yardımcı olacaktır.[4]

[1] http://www.theiia.org/theiia/newsroom/news-releases/?search=xbrl&C=1906&I=8039 (18 Şubat 2010)

[2] http://www.theiia.org/theiia/newsroom/news-releases/?search=xbrl&C=1906&I=8039 (18 Şubat 2010)

[3] http://www.theiia.org/download.cfm?file=95560 (18 Şubat 2010)

[4] http://web.ifac.org/media/publications/0/xbrl-the-emerging-landscape/xbrl-the-emerging-landscape.pdf (19 Şubat 2010)

IOSCO Gelişen Piyasalar Komitesi Konferansı İzlenimlerim

2010-11-09T22:54:00.002+02:00

Merhaba Sayın Okurlar,

Özellikle iç denetim üzerine iş arama çabalarımı sürdürürken, piyasalardan ve uygulamalarla ilgili gelişmelerden uzak kalmamak için seminer ve konferanslara gitmeye devam ediyorum. Bu yazıda sizlere daha önce sözünü verdiğim gibi katıldığım seminer ve konferanslardan edindiğim bilgileri ve çıkardığım dersleri sizinle paylaşmaya devam edeceğim.

13-15 Ekim 2010’da IOSCO’nun (International Organization of Securities Commissions – Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonları Örgütü), Emerging Markets Commission (Gelişmekte Olan Piyasalar Komisyonu) toplantıları İstanbul Swiss Hotel’de yapıldı. 13-14 Ekim’de sadece IOSCO üyelerine açık toplantılardan sonra 15 Ekim’de herkese açık bir konferans vardı. Ben de bu önemli konferansa katılarak izleme fırsatı buldum. Şimdi de sizlerle bu konferansta edindiğim bilgileri ve genel anlamda çıkardığım dersleri paylaşacağım.

Konferans, Devlet Bakanı Ali Babacan’ın açılış konuşması ile açıldı. Bakan Babacan’ın konuşmasında değindiği en önemli konu bence, ülkelerin küresel olarak finansal çöküşlerin, suistimallerin önlenmesi için birleşemedikleri yönündeki sözleriydi. Bakan Babacan, özetle, G20 ülkelerinin toplantılarında finansal çöküşlerin, krizlerin ve suistimallerin önlenmesi ile ilgili konuşulanların hep temenni olarak kaldığını ve ülkelerin kendi ekonomik krizleriyle mücadelede yapılması gerekli düzenlemeleri ertelediklerini veya uygulamadıklarını söyledi. Sayın Bakan’ın sözlerinden finansal suistimallerle küresel bazda mücadele çok yakın bir zamanda imkan dahilinde olmadığı görüşüne vardım.

Konferansın ilk konusu “The new global financial architecture along with the new measures taken on the financial crisis: Are securities regulators in Emerging Markets properly equipped to manage systemic risk?” yani, “Finansal krizlerde alınan yeni önlemlerin beraberinde yeni küresel finansal mimari: Gelişmekte olan piyasalardaki menkul kıymet düzenleyici kurulları, sistematik riski yönetmek için gereği kadar donanımlı mı?” şeklindeydi. Bu konuda konuşmacıların değindiği konular şunlardı:

1- Basel II gibi bası düzenlemelerin krizleri önlemede başarılı olmadığı görüldü.

2- Ülkelerin merkez bankalarının kendi para birimlerinin değerlerini arttırmak veya azaltmak için aldıkları sürekli değişen ekonomik kararlar dünyada dengesizlikler yaratıyor.

3- Kriz, şeffaflığın arttırılması, basiretli önlemler ve yatırımcı koruması kanunları gibi kapsamlı finansal düzenlemelere ihtiyaç olduğunu gösterdi.

4- Ülkelerin finansal piyasalardaki self regulation, yani düzenlemeleri finansal oyuncularının insafına bırakan düzensizliğin sona erdirilmesi gerekli.

5- Financial innovation, yani finansta yeni, birbirinin içine geçmiş karışık, tanımlanması, takip edilmesi, denetlenmesi güç enstrümanların çıkarılması yoluyla finans piyasasının büyütülmesi önlenmelidir.

6- Küresel krizin, küresel bir iyileşmeye dönüşmesi ve yeni ekonomi balonlarının oluşmasının önlenmesi için uluslararası işbirliği ve eşgüdüm gerekli.

7- Yeni finansal mimari için güçlü ve etkili düzenlemeler ve iyileştirmeler ana konular. Aksi taktirde yetersiz kalacaktır.

8- “Too big to fail”, yani batmasına izin verilemeyecek kadar büyük finansal kurumlar gibi diğer sorunlar da çözülmelidir.

9- En son krizlerde gelişmekte olan piyasaların kendini daha çabuk toparlatıkları kanıtlanmışken, hala potansiyel devamsız (volatile) sermaye akımlarını yönetme riskiyle karşı karşıya kalmalarına bir çözüm bulunmalıdır.

10- Esas meydan okuma, üretimi, ticareti ve iş imkanları yaratıcı iyi bir sistemi tekrar kazanmak olmalıdır.

11- Finansal piyasalarda sermaye çok hızlı yer değiştirmektedir; rekabet çok korkunç boyutlardadır; bölgesel farklar giderek yokolmaktadır.

12- Bir başka konuşmacıya göre geliştirilmesi gereken düzenlemeler şöyle: Batmasına göz yumulmayacak kadar büyük kurumlar sorununun önlenmesi; dengesiz teşviklerin önlenmesi; işletme raporlamalarındaki şeffaflığın arttırılması; emtia piyasalarındaki finansal türev enstrümanlarının, vadesinde para değiş tokuşu yapmak yerine o emtia ile değiş tokuşunun arttırılmasına (fungibility) yönelik teşvikler yapılmalı; sermayenin yer değiştirmesiyle ilgili düzenlemeler arttırılmalı; yatırımcı koruma ile ilgili düzenlemeler geliştirilmeli.

13- Başka bir konuşmacı da, en büyük problemin batmasına göz yumulmayacak kadar büyük kurumlar sorunu olduğunu belirterek, Basel III’ün büyük bir gelişme olduğunu ancak, bankaların batma tehlikesinden etkilenmez olması için yeterli olmadığını söyledi ve kararlı finansal düzenlemelerle krizin üstüne gitme konusunda artık o il heyecan ve isteğin kaybolmaya başladığını (running out of steam) ve devlet garantilerinin büyük bir problem olmaya devam ettiğini söyledi.

Konferansın ikinci oturumunun konusu, “Corporate Bond Markets in the Emerging Markets: setting the scene for their development” yani, “Gelişmekte Olan Piyasalarda Şirketler Tahvil Piyasası: onların geliştirilmesi için sahnenin kurulması” idi. Bu oturumda, şirket tahvilleri piyasasının gelişmesinin önünde banka mevduatlarının ve en büyük rakip enstrüman olan devlet borçlanma enstrümanlarının olduğu söylendi. Devlet kağıtlarına oranla düşük ratingli şirket tahvillerine yatırımcıların yatırım yapma iştahının arttırılması gerektiği, bunun için de takas ve saklamanın “PVP Basis” yani “Ödeme Karşılığında Ödeme” diye çevirebileceğimiz düşük likidite ortamarlında kullanılan, ödeme kuyruğunu arttıran ama riski düşüren sistemle yapılması; likit olmayan piyasalarda takas garantilerinin verilmesi ve son olarak da; şirket tahvillerinin repo işlemlerine konu edilmesi ve uluslararası pazarlara açılması gerektiği söylendi.

Saygılarımla,

Besim Çalışkan

İç Denetimle Markanızın Değerine Değer Katmak

2010-10-18T22:00:00.002+03:00

İşletmeler, her ürün ve hizmetlerinin kendine özgü markaları ile tanınmasını istedikleri gibi, işletme adlarının da bir marka olması için büyük yatırımlar yaparlar. Bu şekilde, bir çok işletmenin markası, artık o ürünleri tanımlar hale bile gelmiştir. Bununla ilgili olarak hepimizin sayabileceği birkaç marka vardır. Gillette markası Türkçe okunuşuyla jilet, ürün ismi olan traş bıçağının önüne geçmiştir. Aynı şekişde Selpak markası da, kağıt mendilin önüne geçmiştir. Yine bir çok hizmet markası da, hizmet adlarının önüne geçmiştir. Örneğin İngilizcde, internette arama yapmak yerine Googling kullanılmaktadır ve Google fiil halinde kullanılarak markasını, internet aramasına eşanlamlı hale getirmiştir. Aynı şekilde AVG antivirüs yazılımının markası da İngilizcede virüs kontrolü yapmak fiilinin yerine örneğin; “AVG your files” şeklinde kullanılabilmektedir.

Pazarlama uzmanlarına sorduğunuz zaman, marka olmak çok aşamalı bir iştir diyeceklerdir. Ancak işin marka olmakla bitmediğini ve marka olarak kalmanın, marka olmaktan çok daha zor olacağını size söyleyeceklerdir.

Pekala, bir ürün veya hizmet niye marka olur? Cevabı basit aslında. Bir ihtiyacı, diğer eşdeğerlerinden daha önce, daha iyi, daha güvenli, daha ucuz ve belki de daha iyi bir ambalajla ve devamlı olarak çözdüğü için bazı ürün ve hizmetler, marka olurlar.

Yukarıdaki tanımda öne çıkan dört önemli niteliğe değinmek istiyoruz. Bu dört nitelik: daha iyi, daha güvenli ve daha ucuz olmak ve devamlılıktır. Bu nitelikler bize aslında aslında göreceli olarak ürün veya hizmetin göreceli kalitesini de ön plana çıkarmaktadır. Günümüzde artık kalite dediğimizde, herkesin aklına birçok standart gelmektedir. Toplam Kalite Standartları da dediğimiz bu standartlar, ürün ve hizmetinizin marka olmasına yardım eden niteliklere sahip olması için taşıması gereken özellikleri tanımlar.

Bu standartlarla ilgili resmi sertifikaların alınması zor ve maliyetli olduğu gibi, bu sertifikaları elde tutmak da, zordur. İşletmeler, bu sertifakaların tanımladığı standartların devamlılığını sağlamak için dışardan denetim ve gözetim aldıkları gibi, işletme içinde de denetimi sağlarlar.

Bu kalite standartları ile ilgili olarak, işletmelerin alması zorunlu olan sertifikalar olduğu gibi, ürünlerinin ve hizmetlerinin kalitesini kanıtlamak isteyen işletmeler de gönüllü olarak bu sertifikaları almak için gerekli yatırımları yapabilmektedirler. Tüketicinin kalite bilinci arttıkça, mal ve hizmet üreticileri de bu kalite sertifikalarına daha çok önem veriyorlar.

Sertifika sahibi olmak, işletmenin gerekli dış ve iç denetimleri de yaptırttığını göstermektedir. Ancak, bugün birçok işletme, sertifika alma amacı olmadan dahi, iç ve dış denetime başvurmaktadır. İşletmedeki işlerin önceden belirlenmiş kural ve standartlara uygun olarak yapıldığı uygunluk ve süreç denetimleri, muhasebe ile ilgili standartlara uyulup uyulmadığını gösteren denetimler ile işletmede herhangi bir yolsuzluk olayının olup olmadığına dair dolandırıcılık denetimleri de yaptırılmaktadır.

Bu tür denetimleri yapan özel denetim firmaları bulunmaktadır. Bu dış denetçilerin, işletmede denetime başladıklarında baktıkları ilk şey, o işletmede bir iç denetim, iç kontrol işlevinin olup olmadığıdır. İç denetim ve iç kontrol fonksiyonu düzgün çalışan işletmelerde denetim riski en az düzeye inmektedir. Zira, bir işletmede iç denetim ve iç kontrol yoksa veya düzgün çalışmıyorsa, dış denetimin aksaklıkları bulma riski o derece artacaktır.

Güçlü bir iç denetim kadrosu ve geleneği olan işletmeler, iç kontrollerini düzgün biçimde yaparlar ve uygunluk, süreç, yolsuzluk açılarından risklerin en aşağıya inmesini sağlarlar. Bu risklerin en aşağıya inmesi, işletmenin sunduğu ürün ve hizmetlerin kalitesinin artmasını sağlamaktadır. Devamlı olarak südürülen bir iç denetim fonksiyonu ile sürdürülebilir kalite de sağlanmış olur.

Amaç, herhangi bir sertifika almak veya bir sertifikayı devam ettirmek olsun veya olmasın, binbir uğraşla yarattığınız markanızı korumak için işletmenizde gerçekten çalışacak bir iç denetimi kurmak zorundasınız. Yani kendi kendinizi denetlemelisiniz. İç denetimin işletmenize katkıları, maliyetinin çok fazla üzerinde olacaktır. İç denetim ile işletmenizin kasası, banka hesapları, depoları artık tam güvende olacağı gibi, gerek üretim süreçlerinizdeki ve gerekse de diğer yönetim süreçlerinizdeki gereksiz maliyet ve giderler de önlenmiş olacaktır. İyi kurulmuş bir iç denetim bölümü ve bu bölümün işletmede yarattığı iç kontrol ortamı ile, ürettiğiniz mal ve hizmetler için kullandığınız malzemeler, işçilik, aldığınız dış hizmetler hep istediğiniz kalitede olacak ve bunlardaki israf da önlenmiş olacaktır. Tüm bunların birleşmesiyle, ürettiğiniz mal ve hizmetlerin kalitesi, yani markanızın değeri korunmuş olacaktır. Ürettiğiniz mal ve hizmetlerdeki bir kalite düşmesi, işletmenizde yaşanabilecek bir yolsuzluk sonucu, işletmenizin mali bir güçlük içerisine girmesi gibi istenmeyen olaylar, eninde sonunda markanızın değerini de düşürecektir.

Bu yüzden diyoruz ki, denetimsiz olmayın, iç denetimle, markanızın değerine değer katın!

Back-Office’te Kaybolan Denetim...

2010-10-13T23:55:00.001+03:00

Menkul değerler şirketlerinde iç denetimden sorumlu olanlar, sermaye piyasası mevzuatının uygulanmasını sağlamaktaki en sağlam yapı taşlarıdır. Mevzuata aykırı işlemlerin farkına varan çoğunlukla onlardır. Hal böyle iken, menkul değerler şirketlerinde iç denetimin bu fonksiyonunu yerine getirmesini engelleyecek bazı yanlış uygulamalar görülebilmektedir.

Önce, özellikle finansal kurumlarda işlemler, operasyon ve iç denetimin fonksiyonlarının biraz daha iyi anlaşılmasını sağlamak gerekiyor. Menkul değerler şirketleri, müşterilerinin yatırımlarına aracılık ederler. Bu yatırıma aracılık esnasında, müşterilerle bire bir ilişkide olan müşteri temsilcileri vardır. Bu müşteri temsilcileri, müşterilerin alım-satım emirlerinin piyasaya iletilmesini sağlarlar. Bu emirler, piyasaya iletildikten sonra, eğer piyasada başka bir emirle eşleşirlerse, işlem gerçekleşmiş olur. Bu gerçekleşen işlemin sonuçları, işlemle ilgili menkul kıymetin ve bu menkul kıymetin bedeli olan paranın değiş-tokuş işleminin yapılmasıdır. İşte bu aşamaya operasyon denir. İngilizce terminolojide buna back-office de denmektedir. İşlemlerin muhasebeleştirilmesiyle sonuçlanacak işlemler işte bu operasyon faaliyetinde gerçekleşir veya muhasebeleştirilmesi onaylanır. Muhasebe sisteminde onay aşamasında onay verildikten sonra, sistemdeki parametrelere göre işlem muhasebeleştirilir.

Müşteri temsilcisinin ve onun yapılmasına aracı olduğu işlemlerin muhasebeleştirilme aşamasına getiren her seviyeden operasyon görevlileri, şirketin işlemesi için gerekli bir icrai görevi yerine getirmektedirler. Oysaki, iç denetim görevine haiz olan çalışanlar, icrai görevi olmayan kişilerdir. İlgili mevzuatlar ve iç denetim ile ilgili tüm ulusal ve uluslararası standartlara göre, iç denetim görevini yapan kişilerin, icrai görevler üstlenmemeleri gerekir.

Daha önceki yazılarda, menkul değerler şirketlerinin, minimum sayıda iç denetim görevlisi çalıştırmalarının zararlarından bahsetmiştim. Bazen, bu minimum sayıdaki (çoğunlukla sadece 1 kişi) iç denetim görevlilerinin yaptığı denetim, operasyonun son onayını yapmak şekline sokulabiliyor. Denetçi, işlemi onaylarken, nasıl olsa işlemi inceleyecek ve denetim fonksiyonunu yerine getirecek gibi gözüküyor değil mi? Evet, iç denetçilerden çoğunlukla istenen de bu, işlemi incelerken, onaylama görevini de yapmak. Ama, evet bunun birçok aması var. İşte bu amaların bazıları:

- Böyle bir operasyon işlemini, iç denetçiye onaylatmak, iç denetçinin, denetlemesi gerektiği bir işlemi yapması anlamına gelir. İç denetim fonksiyonu, yapılan, icrai olarak bitmiş işlerin denetlenmesi demektir. Bir icrai işlemin son onayını yapmak, o icrai işlemin bir parçasıdır ve yani yine bir icrai işlemdir. Böyle bir işlemi iç denetçiye onaylatarak, icrai bir işlem yapmasına neden olunmaktadır.

- İç denetim işini, işlem onayına indirgemek, iç denetçinin diğer işlevlerini yerine getirmesine engel olmaktadır. İç denetçi, menkul değerler şirketinin taraf olduğu işlemlerle ilgili olarak, emirlerin müşteriden alınmasından itibaren her safhada denetleme yapmakla görevlidir. İşlem, borsaya iletilirken, veya borsada gerçekleşmiş işlemlerin gerçekleşme anında da denetleme yapması beklenmektedir. Zira, örneğin, müşterilerin belli işlem limitleri vardır ve bu işlem limitlerine uyulup, uyulmadığının tespiti, işlemler yapılırken bir denetleme gerektirir. İşlem onayı yapan bir iç denetçinin, böylesine bir denetlemeyi de aynı anda yapamayacağı gayet açıktır.

- İç denetçinin işlem onayını yapması ile, kendi yaptığı bir icrai görevi denetlemesi gibi bir sonuç ortaya çıkmaktadır. Bu da iç denetçinin bağımsızlığını tamamen ortadan kaldırmaktadır. İç denetçilerin icrai faaliyette bulunmamalarının nedeni de, bağımsızlıklarını korumalarının gerekli olmasıdır.

Bir menkul değerler şirketinde genellikle ünvanı müfettiş olan bir adet iç denetçi bulunur. Bu müfettişten beklenen şunlardır:

- Gün içinde gelişen olayların, işlemlerin izlenmesi ve mevzuata aykırı olan noktalarda müdahale etmesi.

- Gün sonunda, tüm günlük işlemleri, örnekleme yoluyla inceleyip, mevzuata aykırı birşeyler olup olmadığını kontrol etmesi, varsa, düzeltilmesi veya tekrarlanmaması için ilgili yerleri uyarması.

- Haftalık kontrollerde bulunması.

- Aylık kontrollerde bulunması.

- Üçer aylık mali tablolar yayınlanmadan bağımsız denetçiye de yardımcı olacak bir denetim yapması. Bu da yılda dört kere böyle bir denetimin yapılması anlamına gelecektir.

- Tabiiki yönetim kurulunda bağlı olunan denetimden sorumlu üyenin veya diğer yöneticilerin isteyeceği özel denetlemeleri de unutmamak gerekir.

- Bazı durumlarda, yapılması gereken soruşturmaların da yapılması gerektiğini hatırlamak da yarar var.

- Yeni yatırım enstrümanları veya mevzuatla ilgili görüş istenen durumlarda, yöneticilere görüş verilmesi işi de unutulmaması gereken durumlardan bir tanesi.

Bu kontrollerin değişik çeşitleri vardır.

- Alım-satım işlemlerinin kontrolü

- Takas işlemlerinin kontrolü

- Kredi işlemlerinin kontrolü

- Şirketin satın alımlarının kontrolü

- Kasa kontrolleri

- Banka hesapları kontrolleri

- Depo hesapları kontrolleri (şirket ve müşteri hesapları bazında)

- Müşteri sözleşmeleri kontrolleri (hesap açma, kredi, işlem izni, vekaletnameler, vs)

- Müşteri evraklarının tamlığı, müşteriyi tanıma kuralının kontrolü

- Muhasebe işlemlerinin kontrolü

- Muhasebe sistemindeki parametrelerin kontrolü

Tüm bunların haricinde, müfettiş ünvanlı bu iç denetçinin, mevzuatı takip etmesi, mesleği ile ilgili eğitimlere, seminerlere gitmesi gerekmektedir. Tabiiki, raporlarını yazması ve şirket yönetim kurulunda rapor vereceği kişi ile ve şirketteki diğer yönetici kişilerle yapacağı toplantoları da bunlara eklemek gerekir. Şubesi veya acentası olan menkul değerler şirketlerinde bu diğer şubelerde yerinde incelemeleri de unutmamak gerekir.

Tüm bunları yapmak için zaman gerekir. Daha önce yazdığımız gibi, sadece bir iç denetim görevlisinin olması ve sadece iç denetim görevini yapması halinde bile zamanı tüm bunların yapmasına yetmezken, iç denetçiye bir de icrai bir görev olan operasyon onayı yüklenmesi, iç denetim fonksiyonunun yapılmasını tamamen engelleyecektir.

Diğer yazıda da dediğimiz gibi, menkul değerler şirketleri, iç denetim konusunu minimum maliyetle atlatmak istemekteler ve bunun için iç denetçiye icrai işler de yaptırmayı arzuluyabiliyorlar. Ancak kendimizi kandırmamamız lazım, tüm bunlar iç denetimi engelliyor ve mevzuat engellerini başladığı noktada engelleyecek bir kişinin sisteme getireceği faydayı daha en başta kaybetmiş oluyoruz.

Ama menkul değerler şirketleri zaten zor para kazanıyorlar, çok büyük rekabet var, piyasa büyük değil, iç denetçilere çok para harcayacak lüksümüz yok diyebilirsiniz. Bunu demenizin sebebi, eskiden de iç denetimin göz ardı edilmiş olmasıdır. Bu yüzden piyasamızda büyük çöküşler yaşandı, bu yüzden artık bireysel yatırımcı, hisse senedi piyasasının önünden dahi geçmiyor. İç denetim fonksiyonu kuvvetli olmadığı için piyasada güven kalmadı. Güven kalmayınca, o eski işlem hacimleri kalmadı. Eski işlem hacimleri kalmayınca ise, şirket sahipleri ve yöneticileri, nereden kısabilirizi düşünmeye başladılar ve zaten hiç bir zaman gerçek fonksiyonunu yerine getirilmesine izin verilmeyen iç denetim sisteminden kısmaya karar verdiler. Üstelik hem gerekli nicelik ve nitelikte iç denetçi istihdam etmekten kaçarak, hem de iç denetçilere, operasyonel işler yaptırtarak. Bir kısır döngü bu. Bu kısır döngünün döneceği yer ise, tekrar bir çöküşten ve piyasadan daha bir çok yatırımcının çekilmesinden başka birşey olmayacaktır. Unutmamamız gereken, sadece piyasada dönen para tek başına önemli değildir, piyasada bu dönen parayı yatırımda kullanan yatırımcı sayısının fazla olması da önemli bir şeydir.

Umarım anlatmak istediğimizi anlatabilmişizdir. Menkul değerler şirketlerinde, yeterli nicelik ve nitelikte iç denetçilerin çalışacağı ve sadece iç denetim yapacağı bir piyasaya çok yakında kavuşmak niyetiyle...

Saygılarımla,

Besim ÇALIŞKAN

İşçi Özlük Dosyalarını Denetliyor musunuz?

2010-10-06T16:58:00.001+03:00

4 Ekim günü İSMMMO'nun Sosyal Güvenlik Mevzuatında Güncel Uygulamalar isimli seminerine gittim. Bu seminerde anlatılanlardan özellikle İşçi Özlük Dosyası hakkında biraz bilgi vereceğim. İç denetçi arkadaşlarımın muhasebe bölümü ile ilgili denetleme yaparken bu konuya önem vermelerinin neden gerekli olduğunu da anlatacağım.

4857 sayılı İş Kanunu gereğince işletmeler, çalıştırdıkları işçiler için birer özlük dosyası bulundurmak zorunda. Aslında işçi işe girmeden önce işçinin özlük dosyasında yer alacak bir çok belgeyi kendisinin temin etmesi gerekiyor. Kanunda yazılan uzun bir liste var işçi özlük dosyasında bulunması gerekenlerle ilgili. Ancak ben size sadece 4 tane hayati öneme sahip olanından bahsedeceğim.

1- Hizmet Sözleşmesi: Çalışanlarla işletme arasında ücret, mesai saatleri, izinler gibi konuları da içeren bir sözleşme olması gerekiyor. Bu sözleşmenin işletme için büyük faydaları var. Çalışanlarla olacak ihtilaflarda iki tarafın da imzaladığı bir belge olması işletme açısından çok büyük bir avantaj. Çalışanlar açısından da avantajları var. Örneğin, sigorta başlangıcını yapmayan işletmelere karşı böyle bir sözleşme ellerinde bir kanıt olabiliyor. İyi düzenlenmiş bir hizmet sözleşmesi ile işletmede sonradan çıkması istenmeyen zor durumların önüne çıkılabilir. Bu hizmet sözleşmesinin maksimum 3 senelik yapılabileceğini ve üzerinde bir şerh yoksa, her sene otomatik olarak uzayacağını söyleyebiliriz. Tabiiki belirli süreli iş sözleşmesi de yaparak, işletmenin ileride ihbar tazminatı ödemesinin de önüen geçilebilir.

2- Sağlık Belgesi: Tam teşekküllü hastanelerden alınmış bir sağlık belgesi ile çalışanların sağlık durumlarının yaptıkları işe uygun olup olmadığını bilmek ileride tazminat ödemeyi gerektirecek bir durumla karşılaşmamak açısından çok önemli. Özellikli işlerle ilgili daha detaylı sağlık belgeleri de gerekebiliyor. Sağlık belgelerinin de her sene tekrar alınması gerekiyor. Tehlike sınıfı yüksek bir işte çalışırken geçirdiği bir hastalık veya operasyon nedeniyle artık bu tehlike sınıfında çalışamayacak bir çalışanın böyle bir sağlık belgesine rağmen o tehlike sınıfında çalıştırılmaya devam ettirilmesi ve bu çalışma esnasında başına bir kaza gelmesi durumunda işveren işletmenin karşılaşacağı tazminat çok yüksek olabilir. Denetlemelerde böyle durumların olup olmadığının tespit edilmesi, belki de iç denetiminde çalıştığınız işletmenin başını büyük bir beladan kurtarmak anlamına da gelebilir.

3- Adli Sicil Belgesi (Sabıka Kaydı): İşe başlangıçta ve her sene işçi özlük dosyasına konması gereken sabıka kaydının faydalarını şöyle sayabiliriz.

a- İşletmenin güvenliği açısından önemlidir.

b- 50 kişiden fazla işçi çalıştıran işletmelerin eski hükümlü çalıştırma zorunlulukları vardır. Sabıka kayıtlarını aldığınız işçilerden birinin eski hükümlü olduğunu anlamanız durumunda bu kontenjanı dışarıdan başka bir personel alımı yapmadan halledebilirsiniz.

c- Sabıka kayıtlarında bazen uzun uzun maddeler ve dava numaraları görürsünüz. Bunlar genellikle, bir nafaka davası veya örneğin bir bankaya bulunan ödenmemiş bir kredi borcu nedeniyle o kişilerin maaşlarına haciz konması gerektiğini anlatır. Böyle durumlarda o kişilerin maaşlarından gerekli kesintinin yapılıp o sabıka kaydında adı geçen yerlere ödeme yapılması gerekmektedir. Beni ilgilendirmez diyemezsiniz. Alacaklı olan kişi veya kurumlar, kendilerine ödenmemiş borcu olan kişilerin sizin işletmenizde çalıştığını ve kesintinin yapılmadığını gördüklerinde bunları işletmeden tahsil yoluna gideceklerdir. Birçok bankanın alacaklarını tahsil etmek için bu konuyla ilgili sıkı bir takipte olduğunu ve maaşından kesinti yapılması gerektiği halde işverenin bu gerekli kesintiyi yapmadığı durumlarda bu kesintilerle ilgili direkt olarak işveren vekilinden icra ile tahsil yoluna başvurduklarını söylemekte büyük yarar var. Bir iç denetçi olarak bu konuda yapacağınız denetimde maaşından kesinti yapılması gerektiği halde kesinti yapılmayan bir işçinin durumuyla karşılaşıp, düzeltilmesi için gerekli girişimleri yaptığınızda, işverenin başını büyük bir beladan da kurtaracağınızı bilmenizi isterim.

d- Her sene alınacak bir sabıka kaydının, özellikle işletmede çalışan ancak işletmenin çalıştırmak istemeyeceği yüz kızartıcı suçları işleyen kişiler hakkında bilgi sahibi olmasını sağlar. Zira sene içinde bazı suçlardan işletmenin haberi olmayabilir.

4- Adrese Dayalı Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği: İşe girişlerde işçilerden bir adres alınır ancak, işçilerinizin ne zaman bir adres değişikliği yaptığını bilemezsiniz. Ancak işe girişte ve her sene alınacak bir adrese dayalı nüfus kayıt örneği ile ileride gerekecek durumlarda işçiye yapılacak tebligatlarla ilgili olarak elinizde bir belge olacaktır. Doğru tebligat adresi çoğu zaman hayat kurtaran bir bilgidir.

Dediğim gibi bu liste daha da çok uzayabilir, ancak en önemli dört belgenin, işletmelerde, işçilerin özlük dosyalarında olup olmadığını ve bu belgelere göre bazı işlemlerin yapılıp yapılmadığını denetlemeniz, işletmenizi ve işverenizi büyük tazminatlar ödemekten kurtaracaktır.

Saygılarımla,

Besim Çalışkan

İşletmelerin Mali Güçleri, İç Denetime Bahane Olmamalı...

2010-10-01T11:43:00.004+03:00

İşletmelerde iç denetim, işletmeler için bir maliyet merkezi olduğu için ve kar yaratmayan bir bölüm olduğu için genellikle bu bölüm için olabildiğince minimum bir bütçe ayrılır. İşin aslı, iç denetim bölümleri genellikle yasal bazı düzenlemeler, işletmelerin bir imaj kaygısı veya daha düşük olasılıkla azınlık ortaklarının istekleri nedeniyle işletmelerin içinde yeralmaktadırlar. Aslında işletmelerde iç denetim bölümlerinin çoğunlukla bir yasak savmaktan öte bir amaç taşımadığını rahatlıkla söyleyebiliriz.

Bir önceki yazımda ABD'de yeni çıkan Dodd-Frank Wall Street Reformu'ndan bahsetmiştim. Ondan önceki yazımda da ABD'deki sermaye piyasalarında yolsuzlukların önlenmesiyle ilgili bazı önlemlerden bahsetmiştim. Şimdi yazacaklarımı okumadan önce o iki yazıyı da okumanızı tavsiye ederim.

Türkiye'de sermaye piyasasının geliştirilmesi için uğraşılırken, özellikle iç denetim faktörünün hep bir yasak savma şeklinde ele alındığını gördüm. Özellikle aracı kurumlar, iç denetim, teftiş veya mali suçların önlenmesi ve suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi kapsamındaki uyum ile ilgili görevlilerin istihdamı konusunda her zaman mali güçlerini bahane ederek tüm bu görevleri yapacak sadece bir kişi istihdam etmeyi tercih ediyorlar. Aracı kurumlarda genellikle yapılan, mevzuat gereği zorunlu olan SPK İleri Düzey Lisansına sahip bir müfettiş istihdam edilmesi, mevzuatta değinilen iç denetim ile ilgili faaliyetlerin de müfettiş ünvanlı bu kişinin üzerine bırakılması. Hepimiz biliyoruz ki, müfettiş, derin ve dönemsel incelemeler yapıp, iç denetimden gelen suistimallere ilişkin bilgilere istinaden soruşturmalar açmak durumundadır. Müfettişin, günlük iç denetim faaliyetini sürdürmesi beklenilemez. Bilinenin aksine sadece günlük iç denetim faaliyetini inceleyerek, bir aracı kurumun tüm iç denetimi yapılmış sayılamaz. Günlük iç denetimi de müfettişe yaptırmak yetmezmiş gibi, mali suçlarla mücadele ve suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi için düzenleme gereği aracı kurumların istihdam etmek zorunda oldukları uyum görevlisi işi de, çoğu aracı kurumda müfettişin üzerine yıkılmış durumdadır. Tüm bu iş yükünden sonra o müfettişten bir performans beklemek ne kadar doğru olur?

Bir önceki paragrafta aracı kurumlarda iç denetim ile ilgili istihdam yanlışlarını verdikten sonra olması şimdi gerekenleri sıralamak istiyorum. Belki ileride aracı kurumların daha denetlenebilir kurumlar olması gerektiği istenildiğinde bu yazımızdan ilham almak isteyen birileri çıkar.

1- Aracı kurumlardaki iç denetim fonksiyonu, aracı kurumun işlem hacmine göre belirlenmelidir. Buradaki işlem hacminden kasıt, hem işlem sayısı, hem de parasal işlem miktarıdır. Sıfıra yakın bir işlem hacmi de olsa faaliyette olan bir aracı kurumun bir müfettiş istihdam zorunluluğu varsa, işlem hacmi rekorları kıran, aracı kurumların da bir tek müfettiş istihdam etmesi büyük bir haksızlıktır. İşlem sayısı ve işlem hacmine göre aracı kurumların iç denetim ile ilgili istihdamını arttırması gerekmektedir. Örneğin; 5 seviyede ele alırsak, ilk seviyede aylık işlem hacimleri ve işlem sayıları cüzi bir miktara kadar olan aracı kurumların sadece bir müfettiş çalıştırması yeterli olacakken, aylık işlem hacminde veya sayısındaki bir üst seviyeye çıkış olduğunda aracı kurum 15 gün içinde en az 1 yıllığına bir iç denetçi daha çalıştırmak zorunda olmalıdır.

2- Mali suçlarla mücadele ve suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi için düzenlemeler gereği aracı kurumların istihdam etmek zorunda oldukları uyum görevlisi olarak aracı kurum müfettişinin görevlendirilmesine son verilmelidir. İlgili yasa gereği, bahsi geçen uyum görevlisinin aracı kurumun müfettişini de denetleyen bir fonksiyonda olması gerekmektedir. Uyum görevlisi, müfettişin yaptığı işi de denetleyebilecekken, müfettiş ve uyum görevlisinin aynı kişiler olması düzenlemenin mantığına da aykırıdır.

3- Türkiye'de yabancı ortağı bulunan ve yabancı müşterileri bulunan birçok aracı kurum da bulunmaktadır. Bu aracı kurumlar, bu yabancı ortaklarla veya yabancı müşterilerle iletişim kuran çok iyi yabancı dil bilen yöneticiler vey müşteri temsilcileri istihdam ederelerken, bu aracı kurumların müfettişlerinin veya iç denetim elemanlarının yabancı dil bilmemeleri çarpık bir durum ortaya çıkarmaktadır. İç denetim veya teftiş raporlarının tüm yabancı ortakların da anlayacağı bir dilde (Örneğin, İngilizce) yayınlanabilmesi gerekmektedir. Yabancı ortağı olan aracı kurumların bu raporları İngilizce olarak yayınlayabilecek seviyede İngilizce bilgisi olan müfettiş veya iç denetim elemanı istihdam etmeleri zorunlu hale getirilmelidir. Yabancı müşterisi olan aracı kurumların da yabancı müşteriler ve onların yaptıkları işlemlerin denetlenmesini rahatça yapabilecek yabancı dil bilen teftiş veya iç denetim elemanları istihdam etmesi gereklidir. Bir iç denetim görevlisi, kurumsal yabancı müşterinin verdiği işlem emirlerini, o kurumsal yabancı müşterinin ana sözleşmesine veya imza sirkülerine göre kimlerin verebileceğini anlayabilmelidir. Yine bir yabancı müşterinin telefonlar verdiği emirlerle ilgili olarak telefon kaydını dinlediğinde anlayabilmelidir. Bu konuda yabancı ortak veya yabancı müşterisi olan aracı kurumların, Örneğin KPDS'de (Kamu Personeli Dil Sınavı) en az 80 puan veya başka uluslararası sınavlarda bunun dengi bir puan almış teftiş veya iç denetim elemanı istihdam edilmesi zorunlu hale getirilmelidir.

Bu uygulamaların aracı kurumlara büyük maliyet yükleyeceği açıktır. Aracı kurumların zaten kazancı çok düşük savunması ile gereğinden az sayıda veya yabancı dil bilmeyen iç denetçi çalıştırması, savunulamaz. Aracı kurumlar, yüksek işlem hacmi veya sayısı yaparak daha yüksek gelir kazanmak niyetindedirler. Üstelik bu sebeple yabancı müşterilere de hizmet vermek istemektedirler. Daha yüksek gelir kazanmak amacı ve hırsında olan aracı kurumlar daha iyi denetlenmelidir. Bu sebeple yabancı dil bilen daha çok iç denetim elemanı istihdam etmelidir. İç denetim için gerekli mali güce sahip olmayan aracı kurumlarla, sermaye piyasası ne kadar yükselebilir ki? Bu uygulama ile aracı kurumların birleşip mali gücü daha yüksek aracı kurumların ortaya çıkmasına da olanak sağlanacaktır. Aracı kurumların sermaye yeterliliği hesaplanırken işlem hacimleri ve sayılarına göre ve aracı kurumun yabancı ortağı veya yabancı müşterisi olup olmadığına göre hangi sayıda iç denetim elemanı istihdam etmesi gerektiği ve bunun da yaratacağı giderleri karşılayacak bir sermaye karşılığının da sermaye yeterliliği hesabına katılması gerekmektedir. Yeterli sayıda ve kalitede iç denetçi istihdam etme maliyetinin üstesinden gelemeyen aracı kurumların sermayelerinin yeterli olduğu düşünülemez. Büyük iş yapmak istiyorsanız, büyük bir iç denetimi de kucaklamak zorunda olmalısınız.

İç denetime gereğinden az önem verirsek, iç denetim, giderek fonksiyonunu kaybedecek ve kurumda bir denetimsizlik hakim olacaktır. Unutmayın denetimsiz kurum, kurumsal değildir.

Saygılarımla

Besim Çalışkan

Dodd–Frank Wall Street Reformu ve Tüketici Koruma Yasası

2010-09-28T11:46:00.002+03:00

Sizlerle, ABD'deki yasanan ve finansal kurumların büyük sorumluluğunun olduğu finansal krizin tekrarlanmaması için çıkarılan Dodd-Frank yasasından bahsedeceğim. Bu yazının ileride blogumda yazacağım yazılar için iyi bir dayanak olacağını düşünüyorum.

Bu yılın temmuz ayında ABD'de 2007-2010 arasındaki finansal krizin ardından finansal düzenlemelerin değişiklikler yapılmasına dair çıkarılan bu yasanın amacı "Çok büyük olduğu için batmasına göz yummama uygulamasının sona erdirilmesi, Amerikan vergi ödeyicilerinin, şirket kurtarmaların sona erdirilerek korunması, tüketicilerin ayartıcı finansal hizmet uygulamalarından korunması ve
diğer amaçlar için finansal sistemde hesap verme yükümlülüğünün ve şeffaflığın arttırılması yoluyla Birleşik Devletler'de finansal istikrarın teşvik edilmesidir."
Yasa, varolan düzenleme yapısını, Federal Reserve yasasında şeffaflığı teşvik edici ve ek değişikliklerle düzenlemeler yaparak, bazı eski düzenleyici kurumları birleştirerek veya kaldırarak, sistemin bütününü etkileyen riske sahip olarak addettiği kurumların gözetimini arttıracak yeni düzenleyici kurumlar yaratarak değiştirmektedir. Yasa, ekonomiyi ve Amerikan tüketicilerini, yatırımcıları ve işletmeleri korumak, vergi ödeyenlerin finansal kurumların kurtarılmasını fonlamasını sona erdirmek, ekonominin istikrarında ileri derece bir uyarı sisteminin sağlanması, yönetici ücretleri ve kurumsal yönetişimde kuralların geliştirilmesi ve ekonomik durgunluğa neden olan yasal boşlukların elimine edilmesi için sert standartlar ve gözetimi yerleştiriyor. Yeni yaratılan önemli finansal gözetim kuruluşları, Financial Stability Oversight Council (Finansal İstikrar Gözetim Konsülü), Office of Financial Research (Finansal Araştırma Ofisi), ve Bureau of Consumer Financial Protection (Tüketici Finansal Koruma Bürosu) dur. Office of Thrift Supervision
(Verimlilik Gözetim Ofisi) ise elimine edilmiştir.

Bu Yasanın Öne Çıkan Noktaları:
Otorite ve bağımsızlıkla tüketicinin korunması
Çok büyük olduğu için batmasına göz yumulamayacak şirketlerin kurtarılmasının sona erdirilmesi
İleri seviye uyarı sistemi
Şeffalık ve egzotik enstrümanların hesap verilebilirliği
Yönetici ücretleri ve kurumsal yönetişim
Yatırımcıları koruma
Hesap ve kayıtlardaki düzenlemelerin güçlendirilmesi

Güçlü Bir Tüketici Finansal Koruma Gözetim Kurumu: Tüketici Finansal Koruma Bürosu

Bağımsız bir başkan: ABD Başkanı tarafından atanan ve Senato tarafından teyit edilen bağımsız bir yönetici tarafından yönetilecek bir kurum;
Bağımsız Bütçe: Federal Reserve sistemi tarafından sağlanan tahsis edilmiş bir bütçeye sahip olacak;
Bağımsız Kural Yazımı: Banka veya banka dışı finansal hizmetler ve ürünler sunan tüm finansal kurumları yönetmeye yönelik tüketiciyi korumaya yönelik kuralları bağımsız olarak yazma yetkisi var;
Teftiş ve Uygulama: 10 milyar doların üzerine varlığı olan banka ve kredi şirketleri ve mortgage ile ilgili tüm işletmeler, maaş kredisi, öğrenci kredisi sağlayanlar ve banka dışı büyük borç toplayıcılar ve tüketici raporlama ajansları gibi finansal şirketler için denetleme ve kanunları uygulatma yetkisi var;
Tüketici Korumaları: Office of the Comptroller of the Currency (Döviz Kuru Murakıbı Ofisi), Office of Thrift Supervision (Verimlilik İdaresi Ofisi) , Federal Deposit Insurance Corporation (Federal Mevduat Sigortası Şirketi), Federal Reserve, National Credit Union Administration (Ulusal Kredi Sendikası İdaresi), The Department of Housing and Urban Development (Konut ve Kentsel Gelişim Departmanı), and Federal Trade Commission (Federal Ticaret Komisyonu) tarafından sorumlulukları üstlenilen tüketici korumasının kuvvetlendirilmesi ve konsolidasyonu. Aynı zamanda bireyler ve topluluklar için adil eşit muamele edecek şekilde kredilere erişmelerini sağlamak için federal kanunların uygulanmasını gözetleyecektir;

Hızlı Hareket Etme Yeteneğine Sahip Olma: Bu büro ile kötü anlaşmaları ve oyunları arayıp bulacak, tüketiciler, kötü işletme uygulamalarından korunmak için Kongre'nin kanun çıkarmasını beklemek zorunda kalmayacak;
Eğitim: Yeni bir Finansal Okuryazarlığı yaratılması;
Tüketici Hattı: Bir ulusal tüketici şikayet hattının yaratılması ve tüketicilerin ilk defa olarak ücretsiz bir telefon numarasını arayarak finansal ürünler ve hizmetlerle ilgili problemlerini iletmelerinin sağlanması;
Mali Sorumluluk: Tüketici koruması ile ilgili tek bir ofis sorumlu yapılmaktadır. Birçok kurumun sorumluluğu paylaşması, kimin neden sorumlu olduğunun bilinmesini zorlaştırmakta ve tarihsel olarak bir kişinin görev alanına düşmeyen gelişen sorunların boşlukta unutulmasına neden olmaktadır;

Banka Düzenleyicilerle Çalışmalar: Diğer düzenleyicilerle birlikte bankaların denetlenmesinde kanunsuz denetleme yükünün önlenmesini koordine etmektedir. Bir tasarı yasalaşmadan ve düzenleyicilerin, bankacılık sisteminin güvenini ve sağlamlığını veya finansal sistemin istikrarını riske sokacak düzenlemelere itiraz için bir üst mahkemeye gitmeden önce düzenleyicilerle danışma içinde olur;

Açıkça Tanımlanmış Gözetim: Belli standartlara sahip işletmelerin dışarıda tutularak, küçük işletmelerin istemdışı olarak CFPB tarafından düzenlenmesi altına alınmasından korunması;

Bu yasanın getirdiği şartlar 16 başlıkta verilmiştir:

Başlık I - Finansal İstikrar:

Başlık II - Nizami Tasfiye Otoritesi

Başlık III - Yetkilerin Murakıp, FDIC ve FED'e Devredilmesi

Başlık IV - Hedge Fonlar ve Diğerlerinin Müşavirlerinin Düzenlenmesi

Başlık V - Sigorta
    Altbaşlık A: Federal Sigorta Ofisi
    Altbaşlık B: Eyalet Bazlı Sigorta Reformu

Başlık VI - Düzenlemelerde Geliştirmeler

Başlık VII - Wall Street Şeffaflığı ve Sorumluluğu

Başlık VIII - Ödeme, Takas ve Payment Saklama İdaresi

Başlık IX - Yatırımcı Koruması ve Menkul Kıymet Düzenlemelerinin Geliştirilmesi

Başlık X - Tüketici Finansal Koruma Bürosu

Başlık XI - Federal Reserve Sistem Şartları

Başlık XII - Esas Finansal Kurumlara Erişimin Geliştirilmesi

Başlık XIII - Geri Ödeme Yasası

Başlık XIV - Mortgage Reformu ve and Yağmacılığı Önleyici Borç Verme Yasası
    Altbaşlık A - Konutlara Ait Mortgage Borçları Organizasyon Standartları
    Altbaşlık B - Minimum Mortgage Standartları
    Altbaşlık C - Yüksek Maliyetli Mortgageler
    Altbaşlık D - Konut Danışmanlık Ofisi
    Altbaşlık E - Mortgage Hizmeti
    Altbaşlık F - Değerleme Faaliyetleri
    Altbaşlık G - Mortgagelerin Çözülmesi ve Düzeltilmesi
    Altbaşlık H - Çeşitli Şartlar

Başlık XV - Çeşitli Şartlar

Başlık XVI - Kısım 1256 Sözleşmeleri
Bir "Kısım 1256" Sözleşmesi, Dahili Gelir Kanunu'nun 1256 nolu kısmında vergi şartları tanımlanan düzenlenli piyasalardaki futures sözleşmeleri, döviz kuru sözleşmeleri ve hisse içermeyen opsiyonları içermektedir.

Bir sonraki blog yazımda, Dodd-Frank yasasının da ışığında Türkiye'de özellikle sermaye piyasasında denetimi veya denetimsizliği irdelemeye çalışacağım.

Saygılarımla,

Besim Çalışkan

Kaynaklar:

http://en.wikipedia.org/wiki/Dodd%E2%80%93Frank_Wall_Street_Reform_and_Consumer_Protection_Act

http://banking.senate.gov/public/_files/070110_Dodd_Frank_Wall_Street_Reform_comprehensive_summary_Final.pdf

Gürdoğan Yurtsever’in 3. Kitabı “Teftiş Anıları” Çıktı

2010-09-25T20:37:00.001+03:00

Türkiye İç Denetim Enstitüsü Yönetim Kurulu Üyesi Gürdoğan Yurtsever’in 3. kitabı olan “Teftiş Anıları” Beta Yayınları arasında yayımlandı. Kitapta, 23 farklı bankada görev yapmış bir çok müfettişin teftiş anılarına yer veriliyor. Anılar sayesinde bankacılık sektöründeki teftişin temel dinamikleri, geleneksel yapısı ve 1990’ lardan beri yaşadığı büyük değişim hakkında ipuçları bulabilmek de mümkün oluyor.

Ayrıca, Sayın Yurtsever’ in Türkiye Bankalar Birliği tarafından yayımlanan ve baskıları tükenen “Teftişten İç Denetime Banka Müfettişliği” ve “Bankacılığımızda İç Kontrol” adındaki kitaplarının 2. baskıları da aynı yayınevi tarafından yapıldı.

Tanıtım Bülteninden:
Müfettişler, görevleri gereği sıklıkla seyahat eder, farklı şehirlerde ve ilçelerde teftiş çalışmaları gerçekleştirirler. Gerek bu süreçte yaşanan zorluklar, gerekse de mesleğin kendine özgü dinamikleri nedeniyle belki de hiç bir meslekte görülemeyecek yoğunluk ve çeşitlilikte olaylar yaşarlar. Bu yaşananlar sonraki yıllarda müfettişler için son derece değerli anılar haline gelir. Müfettişlik yalnızca çok şey öğreten değil, aynı zamanda çok şey de yaşatan bir meslektir. Bu çalışma, ülkemizde çok köklü bir müfettişlik ve teftiş geleneğine sahip olan bankacılık sektöründe yaşananlardan hareketle, müfettişliğin bu zenginliğini ortaya koyuyor. Kitapta, 23 farklı bankada görev yapmış bir çok müfettişin teftiş anılarına yer veriliyor. Anılar sayesinde bankacılık sektöründeki teftişin temel dinamikleri, geleneksel yapısı ve 1990'lardan beri yaşadığı büyük değişim hakkında ipuçları bulabilmek de mümkün oluyor.

Halka Arzlar ve Raporlama Seminerinin Ardından...

2010-09-24T00:19:00.006+03:00

Sevgili Okurlar,

Blogumun ilk konusu bu olmayacaktı, ancak bugün biten 3 günlük bu seminerin bir özetini, benim için neler ifade ettiğini sıcağı sıcağına anlatmak istedim.

SPK (Sermaye Piyasası Kurulu) ve SEC (Securities and Exchange Commission – ABD’nin SPKsı diyebiliriz), 2008 yılından beri ortaklaşa seminerler düzenliyorlar. Ekim 2008’de “Capital Market Development, Enforcement and Oversight Program – Sermaye Piyasası Geliştirme, Yürütme ve İzleme Programı” konulu bir seminerle başlamışlardı. ABD’de büyük finans şirketlerinin batışını takip eden bir seminerdi. SEC’ten gelen uzmanlar, gerçekten büyük dosyalarda çalışmışlardı ve en taze bilgilerini ve tecrübelerini bizimle paylaşmışlardı. Bizimkiler (SPK’nın çok değerli mensupları da) bizim ülkemizdeki tecrübelerini paylaşmışlardı. Bu sene de, yine SPK ve SEC, “Offerings and Reporting, Regulating Markets Through Disclosure – Halka Arzlar ve Raporlama, Piyasaların Açıklamalar Yoluyla Düzenlenmesi” konulu yine harika bir seminer programını biz piyasa ile ilgili olanlara sundular.

Bu arada bu seminerleri sadece biz Türk dinleyiciler için değil. Dünyanın birçok ülkesinden, Avrupa, Asya, Amerika kıtalarından bir çok dinleyici de geliyor ve onlar da sunum yapıp semineri izliyorlar. Biz de, Romanya’dan, Slovakya’dan, Malezya’dan, Suriye’den, Çin’den, Rusya’dan, Malta’dan, Almanya’dan gelen bu katılımcılarla tanışma fırsatı ve ülkelerimizdeki deneyimlerimizi paylaşma fırsatı buluyoruz.

Önce 2008’de ve bu sene katıldığım bu iki seminerlerde ABD’deki düzenlemeleri görmüş olmamın bende yarattığı imajı sizinle paylaşmak istiyorum:

Büyük piyasa, küçük piyasa farketmiyor. Her piyasada büyük sayıda suç işleniyor, dolandırıcılıklar yaşanıyor. Örneğin, ABD’de aklınıza gelmeyecek kadar yüksek sayıda, bizim eski Titan benzeri dolandırıcılıklar yaşanıyor. Bu dolandırıcılıklara Ponzi scheme (oyunu) diyorlar. Bu arada “Ponzi oyunu”, nasıl olacağını pek anlamadan çok para kazanacaklarına inananların, giderek artan sayılarda oyuna katılarak sisteme para akıtmasına ve onların yatırdığı paralarla daha önce katılanlara “yüksek kazanç” ödenmesine dayanıyor. Genelde bir yerde sıkışıyor ve zincir kırılıyor ve kalan kimse para alamıyor. Biz de buna saadet zinciri de diyoruz.

2008’deki seminerde, Türkiye’de ve bölgemizdeki birçok ülkede gözetim ve denetim ile ilgili düzenlemelerin ABD’ye oranla çok daha sıkı olduğunu gördüm. Sanırım eski demirperde ülkelerinden bir izleyici, bu şekilde piyasaları kontrol etmenin çok kolay olduğunu, ABD’de SEC’in niye böyle sıkı kurallar koymadığını sordu. SEC temsilcisinin yanıtı, hepimizin madalyonun belki de hep gözden kaçırdığımız diğer yüzünü görmemizi sağladı. Aşağı yukarı şöyle demişti: “ABD’de yatırımcının yatırım yapma özgürlüğü kavramı çok önemlidir, Yaptığınız düzenlemeler yatırımcıların özgürlüğünü kısıtlarsa, yatırımcılar dava açarlar ve kazanırlar ve düzenlemeler iptal olur. O sebeple biz de, yatırımcıların özgürlüğünü kısıtlayıcı gözükmek istemeyiz ve iptal edilebilecek düzenlemeler yapmamaya çalışırız”. Evet 2008’deki bu seminerin benim için en önemli ana fikri “Yatırımcı Özgürlüğü” idi belki de. Bununla ilgili bir terim daha vardı beni heyecanlandıran: “Yatırımcının Mahremiyeti”. ABD’de yatırımcı, işlem yaptığı zaman, piyasaya girdiği zaman kim olduğunun bilinmesini istemiyor. Takip edilmek istemiyor. Örneğin, bilinen ve kararları doğru bulunan bir yatırımcı bir hisse senedinde gördüğü bir potansiyel ile ilgili alım yapacağı zaman, yaptığı toplu alımın, toplu bir alım olarak görülmesini istemiyor. Bu alımın kimin tarafından da yapıldığının bilinmesini istemiyor. Karşı taraftaki kurumu bile göremeyebiliyorsunuz. Belki ancak takas esnasında görebiliyorsunuzdur. Bunu gerçekleştirmek için çok karmaşık algoritmik piyasalar yaratmışlar. Gizliliğin en yüksek olduğu bu piyasalara Dark Room diyorlar.

2008’deki seminerde SEC yetkilileri, çok ilginç vakalara da yer verdiler. Türkiye’den de SPK yetkililerinin yer verdiği çok güzel vakalar vardı. Bizdeki dolandırıcıların da, gerçekten çok karmaşık hileler konusunda bilgili olduğunu gördük. Anlatılan vakalarla ilgili çok ilginç bir gözlemim oldu. SEC yetkililerinin anlattığı vakalarda, dolandırıcılığı yapan kurum veya kişi isimleri birebir kullanılırken, SPK yetkililerinin gerçek olayları anlattıkları vakalarda Türkiye’deki kanunlardan dolayı maalesef gerçek isimler kullanılamıyor ve ABC Şirketi, XYZ A.Ş. gibi sanal isimler kullanılmak zorunda kalınıyor. Bu anlatılan vakanın heyecanını ve etkisini biraz düşürüyor diye düşünüyorum. Halbuki, hepimiz kimin ne olduğunu, o şirketlerin kimler olduğunu biliyoruz.

Gelelim 2010’a. Konu, halka arzlar ve raporlama olunca benim biraz daha fazla ilgimi çekti. Zira, İstanbul Üniversitesi’ndeki muhasebe yüksek lisansımın Şubat 2010’da biten ders aşamasında UFRS (Uluslararası Finansal Raporlama Standartları) üzerine yoğun bir eğitim aldım ve şimdi de bu standartlardan birkaçını içine alan bir tez yazıyorum. Biliyorsunuz, finansal raporlamaların en önemli olanları, halka açık şirketlerin yaptığı raporlamalar. Halka arz da, bir şirketin ilk defa halka açılma aşamasında, halkı, şirket hakkında bilgilendirme ile ilgili en yoğun finansal raporlamaların ve açıklamaların olduğu bir safha. Bu sebeple kurumların finansal raporlamarının ilk defa görücüye çıkmasında bir heyecan var.

Bu seneki toplantıların genel olarak değindiği konular, halka arzlar, listelemeler, açıklamalar, raporlamalar, muhasebe, denetim, iç kontrol, caydırıcı önlemler, kurumsal yönetişim ve teknik gelişmelerdi.

Bana göre, SEC’ten gelen uzmanların açıklamaların satır aralarında heyecan verici detaylar gizliydi. Beni ilk heyecanlandıran, halka açılmayı düşünen şirketlerin bu konuyu gerçekleştirmesi için adeta önüne kırmızı halı serilmiş gibi el üstünde tutulduklarını görmüş olmam. SEC’e bu sebeple başvuran şirketler, kendini büyük bir bilgi denizinde buluyorlar. Bu halka açılmanın sağlıklı bir şekilde gerçekleşmesi ve girişimcilik ruhunun galip gelmesi için her türlü yardımı görüyorlar diyebilirim. Evet ABD’de girişimcilik ruhu, belki de onları ayakta tutan çok önemli bir kavram. Girişimcilerin bu büyüme iştahlarının kapanmaması için, SEC’in halka açılmalarda kendilerine başvuran şirketlere maksimum yardımı yaptığını söyleyebilirim. Örneğin, bu şirketlerin muhasebecileri, halka açılma sırasında ve sonrasında hazırlanacak raporlar ile ilgili olarak SEC’teki Office of Chief Accountant (Şef Muhasebecinin Ofisi)’ne danışabiliyorlar. Üstelik bu ofise danışabilenler bununla da sınırlı değil, denetçiler, muhasebe standartlarını hazırlayanlar, profesyonel gruplar, diğer kamu kurumları ve hatta yabancı sermaye piyasası düzenleyicileri de bu ofise danışabiliyorlar. Bu sizce de çok büyük bir hizmet değil mi?

Tabiiki, SPK da halka açılma konusunda büyük hizmetler veriyor ancak, ülke olarak bizde o girişimcilik ruhunu ayakta tutmak ve iştahının kaçmasını önlemek çok da ilk sıralarda değil gibi.

Beni esas heyecanlandıran 4 konudan size bahsetmek istiyorum. Sermaye piyasalarında dolandırıcılık yapanları caydıracak çok önemli 4 konu. ABD, yatırımcıyı korumak için gerçekten çok iyi çalışıyor diyebilirim. Bu cezaları anlatan konuşmacının verdiği bir örnek vardı. Diyorduki, “Benim 6 yaşındaki kızımın üniversiteye gitmesi için yaptığım yatırımı bir dolandırıcının alıp gitmemesi için ben işimi iyi yapmak zorundayım. Kuralları buna göre hazırlamalıyım”.

Peki beni çok etkileyen bu önlemler neler:

1-     Dolandırıcılık yapıp yasadışı gelir elde eden kişi yakalandığı zaman bu yasadışı gelire el konuluyor. Konuşmacı, genelde bu geliri yurtdışına çıkarmaya çalışsalar da bulup getiriyoruz diyor. Bu çok önemli bir önlem. Maalesef, Türkiye’de bu önlem yok. Aracı kurumlarda iç denetim üzerine çalışırken, kurumu örneğin, bir dolandırıcılığa alet etmek isteyenlerin genelde kullandığı bir cümle var: Bu işten, siz X kadar komisyon geliri sağlarsınız, gelecek ceza da zaten bunun örneğin %10’udur sadece. Eğer kurumdaki çalışanlar böyle birşeye kalkışırlarsa, çok büyük ihtimalle, SPK onları yakalıyor. Ama bu dolandırıcılığı yapan oyuncular ve aracı olan kurum maddi cezalarını ödüyorlar. Aracı kurum birkaç gün ceza alıyor ama zaten bunun da maddi karşılığını göze almış durumdalar. Burada olan çoğunlukla, bence bilgisizliklerinden veya tedbirsizliklerinden iş üzerine yıkılan çalışana oluyor ve muhtemelen süreli veya süresiz lisansını kaybediyor. Türkiye’de de disgorgement dedikleri, bu dolandırıcılık gelirine el konulması ile ilgili yasal düzenlemelerin olması piyasalarda dolandırıcılığın caydırılması açısından çok önemli.

2-    ABD’de yakalanan dolandırıcıların kazandıkları gelire el konulurken, böyle bir dolandırıcılık operasyonunda para kaybedenler belirlenip, onlara kayıpları ödeniyor. Bu muhteşem birşey. Bizde de böyle birşey olsaydı, o kadar çok küskün yatırımcımız olmazdı.

3-      Gelelim cezalara. Cezalar çok büyük. Konuşmacı birkaç dünyaca tanınmış şirkete son zamanlarda kesilmiş cezalara örnek verdi. 50 milyon dolar, 100 milyon dolar gibi cezalar. Tabiiki haksız olarak elde edilen paraya el konulduktan sonra bu cezalar tahsil ediliyor. Konuşmacının dediğine göre bu cezalar, haksız elde edilip el konulan paranın 2-3 katı civarında. Yine çok büyük bir caydırıcılık var.

4-      Belki de en sevdiğim önlemlerden biri de, whistleblower dedikleri ihbarcılık sistemi. Eskiden Osmanlı’da buna jurnalcilik derlerdi. II. Abdülhamit, bunu çok kullanmıştı. ABD’de, bir şirkette çalışırken sermaye piyasalarıyla ilgili bir dolandırıcılığa şahit olan kişi, SEC’e gidip ihbarda bulunursa, bu kişiyi kimse bilmiyor. Bu kişiye çok büyük bir koruma sağlanıyor ve bu kişiye kuruma kesilen cezanın belli bir yüzdesi ödül olarak veriliyor. Çok güzel bir sistem ama tabiiki, gerçekten olması gibi işletilirse güzel. Biz de bazı davalarda gizli tanık olarak gösterilen kişilerin isimlerini birkaç gün sonra gazetelerde gördüğümüzü düşünürsek, biz bu önlem için pek de hazır değiliz sanırım.

Bütün bunları okuduktan sonra blogumuzun başlığı olan denetimsiz misiniz sorusuna cevap olarak sermaye piyasalarımızın o kadar da denetimli olduğunu söyleyemeyiz.

Yine çok ilginç olan bir konu da, cezaların, şirketlere mi, yoksa dolandırıcılığı yapanlara mı kesilmesi gerektiği ile ilgili bir tartışma var. Örneğin, şirketin CEO’sunun, şirketin değerini veya karını olduğundan daha yüksek göstermek için yaptığı bir muhasebe oyunu anlaşıldığı zaman, bu işten, şirkete ceza kesip, hiçbirşeyden habersiz ortakları cezalandırmanın mantığı yok diyorlar. Çok mantıklı. Böyle tartışmaları bizde de görmek istiyoruz.

Daha anlatacak çok şeyler var aslında. Ama bunun yerine size SPK’nın www.cmb.gov.tr adresindeki ingilizce sitesini takip etmenizi ve yakında yayınlanması muhtemel olan bu seminerin sunumlarını okumanızı tavsiye ediyorum.

Bitmedi. En güzel haberi en sona saklamak istedim. XBRL, Türkiye’ye geliyor. İMKB, şirket finansal tablolarının XBRL (eXtensible Business Reporting Language) formatında yayınlanması için çalışmalara başladıklarını söyledi. Bu Türkiye’deki halka açık şirketlerin dünya ile entegre olması açısından çok büyük bir gelişme. XBRL’i detaylı olarak başka bir yazıda sizlere anlatacağım. Benim XBRL ile ilgili bir makalem var ve www.xbrl.gen.tr adresinden Türkiye’de XBRL ile ilgili bilgileri vereceğim bir web sitesinin hazırlıklarını yürütüyorum.

Umarım bu güzel seminer ile ilgili heyecanımı sizinle paylaşabilmişimdir. Bu semineri hazırlayan tüm SPK ve SEC yetkililerine ve bu seminere ev sahipliği yapan İMKB yetkililerine sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum.

Yakında bu sayfalarda tekrar görüşmek üzere.

Saygılarımla,

Besim ÇALIŞKAN

İlk Yazı, Merhaba...

2010-09-13T18:41:00.003+03:00

Sevgili Okurlar Merhaba,

Denetimsizmisiniz diye soruyoruz. Denetimsizlik, her kurumun büyük sorunu. Eskiden bir reklam vardı. Kontrolsüz güç, güç değildir diyordu. Biz de buradan yola çıkarak "Denetimsiz kurum, kurumsal değildir" diyeceğim.

Burada kurumlarınızdaki denetim sorunlarına, denetimsizliklere, bunların neden, nasıl meydana geldiklerine ve nasıl çözülebileceklerine değineceğim.

Siz, kurumunuzda denetim var zannediyorken, o denetimi şeytan aldı götürdüyse, nasıl geri getireceğinizi yazacağım.

Şimdilik bu kadar ipucu veriyorum. Birkaç gün içinde tekrar görüşmek üzere...

Saygılarımla,

Besim Çalışkan